Công tác dân vận theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng

Đại hội XIV đã đánh giá những ưu điểm, hạn chế trong công tác dân nhiệm kỳ qua.
Về ưu điểm, văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định dân vận là nhiệm vụ chiến lược, với ưu điểm nổi bật là lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể của công cuộc đổi mới. “Công tác dân vận được tăng cường, góp phần thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Chú trọng đối thoại, lắng nghe ý kiến, kịp thời giải quyết những bức xúc, kiến nghị chính đáng của Nhân dân, phát huy vai trò của Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng”(1). Công tác dân vận đã gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội, an sinh xã hội, củng cố khối đại đoàn kết và đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số để phục vụ dân tốt hơn. Tăng cường sự trong sạch của Đảng: Gắn công tác dân vận với xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, nâng cao đạo đức công vụ và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên. 
Tuy nhiên, theo văn kiện Đại hội XIV, công tác dân vận vẫn còn những hạn chế, việc tổ chức thực hiện có lúc chưa hiệu quả, phong cách làm việc của một bộ phận cán bộ còn mang tính mệnh lệnh hành chính, chưa thực sự lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo. Chưa chú trọng đúng mức "quyền lực mềm": Việc xây dựng uy tín của Đảng đôi khi chưa dựa trên sự hài lòng thực chất của người dân và doanh nghiệp. Khắc phục tồn tại chậm: Nhìn thẳng vào hạn chế nhưng việc xử lý các vấn đề bức xúc trong nhân dân đôi lúc còn chậm, cần kiên quyết hơn trong việc tự chỉnh đốn(2). 
Bên cạnh việc đánh giá ưu điểm, nhược điểm công tác dân vận nhiệm kỳ qua, Đại hội XIV nêu định hướng công tác dân vận là một trong các định hướng phát triển đất nước nước đến năm 2030, hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045. Đảng ta đã đề ra những mục tiêu và phương hướng chủ yếu, định hướng công tác dân vận trong nhiệm kỳ mới tập trung vào những nội dung sau:
1. Quản lý phát triển xã hội bền vững; Bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống nhân dân
Xây dựng xã hội lành mạnh, kỷ cương, văn minh, an toàn và phát triển. Hoàn thiện mô hình, cơ chế, chính sách quản lý phát triển xã hội hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững; phát triển kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ tài nguyên, môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, quá trình già hoá dân số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Xây dựng cơ cấu xã hội hợp lý trên cơ sở hệ thống giá trị, chuẩn mực xã hội. Khuyến khích các mô hình, cách làm sáng tạo trong quản trị phát triển cộng đồng bền vững.
Đẩy mạnh xây dựng chính phủ số, xã hội số, đáp ứng yêu cầu kiến tạo phát triển và quản lý phát triển xã hội bền vững. Đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách về dân số và phát triển, nâng cao số lượng và chất lượng dân số, tận dụng có hiệu quả thời kỳ dân số vàng, thích ứng với quá trình già hoá dân số diễn ra rất nhanh ở nước ta. Có chính sách để duy trì vững chắc mức sinh thay thế, giảm chênh lệch mức sinh giữa các vùng.
Bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, an ninh xã hội và an ninh con người. Xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, hiện đại, thích ứng linh hoạt, theo vòng đời và bao phủ toàn dân, toàn diện, lấy con người là trung tâm, nâng cao phúc lợi xã hội toàn dân; bảo đảm mọi người dân được tiếp cận, thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản, thiết yếu có chất lượng; ưu tiên các đối tượng chính sách, đối tượng yếu thế và đối tượng trong khu vực phi chính thức, mở rộng tín dụng chính sách xã hội phù hợp điều kiện, trình độ phát triển của Việt Nam, "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng, hiệu quả, bền vững; tập trung nâng cao chất lượng và kỹ năng trong công tác phòng bệnh, khám, chữa bệnh, kiểm soát tốt dịch bệnh. Triển khai thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khoẻ, dân số và phát triển. Nâng cao chất lượng, hiệu quả mạng lưới cung cấp dịch vụ y tế từ Trung ương đến cơ sở để đáp ứng với sự thay đổi của xu hướng bệnh tật và bao phủ chăm sóc sức khoẻ toàn dân; mọi người dân được tiếp cận, sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ban đầu có chất lượng và được khám sức khoẻ miễn phí ít nhất mỗi năm một lần.
Phấn đấu thực hiện mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo và cơ bản miễn viện phí toàn dân. Bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, chế độ dinh dưỡng cho người dân, nhất là các vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương. Tăng cường kiểm soát, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Bảo đảm mức sống của gia đình người có công từ mức trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú. Thực hiện bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội...; chăm sóc, bảo vệ người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em, nhất là trẻ em gái, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Tăng cường, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tôn giáo.
Phát triển thị trường lao động linh hoạt, đồng bộ, hiện đại và hội nhập. Chú trọng tạo việc làm có thu nhập ổn định với mức tiền lương đủ sống, hỗ trợ cho người lao động trong khu vực phi chính thức, người sau độ tuổi lao động. Khuyến khích làm giàu chính đáng, phát triển mạnh tầng lớp trung lưu.
2. Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của nhân dân, dân chủ XHCN, sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc", Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của Nhân dân; lấy việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu.
Xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách để thực hiện có hiệu quả quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở và phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". Phát huy vai trò của Nhân dân tham gia xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về các quyết định của mình.
Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Có cơ chế phù hợp, thuận lợi và tin cậy để Nhân dân tham gia ý kiến vào quá trình hoạch định đường lối, chính sách, quyết định những vấn đề lớn và quan trọng của đất nước; nêu cao trách nhiệm tiếp thu, trách nhiệm thông tin, giải trình của các cơ quan Đảng, Nhà nước đối với những kiến nghị, đề xuất của Nhân dân. Thực hiện đầy đủ các quyền dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, nhất là dân chủ ở cơ sở; chống các biểu hiện dân chủ hình thức.
Cấp uỷ, tổ chức đảng, các tổ chức trong hệ thống chính trị, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức nêu gương thực hành dân chủ, tuân thủ pháp luật, trách nhiệm, đạo đức xã hội. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể nhân dân trong đại diện thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân.
Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường trách nhiệm, trật tự, kỷ cương xã hội; tăng cường đồng thuận xã hội gắn với đề cao ý thức trách nhiệm của công dân; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền làm chủ của Nhân dân, lợi dụng dân chủ chống phá Đảng, Nhà nước, làm mất ổn định chính trị - xã hội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xâm phạm quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng của khối liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; giải quyết hài hoà mối quan hệ lợi ích; bảo đảm công bằng, bình đẳng giữa các dân tộc, giai cấp, tầng lớp xã hội và mỗi người dân trong tiếp cận cơ hội và thụ hưởng thành quả phát triển; nêu cao ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân, cộng đồng với quốc gia - dân tộc.
Xây dựng và phát huy sức mạnh của các giai tầng và lực lượng trong xã hội là nhiệm vụ quan trọng nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong đó, cần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, có bản lĩnh chính trị vững vàng; xây dựng giai cấp nông dân văn minh, phát triển toàn diện, phát huy vai trò chủ thể trong phát triển nông nghiệp và nông thôn; đồng thời phát triển đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ có chất lượng cao, giàu lòng yêu nước và trách nhiệm xã hội. Bên cạnh đó, cần chăm lo xây dựng phụ nữ Việt Nam thời đại mới và đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có tinh thần yêu nước, trách nhiệm xã hội và năng lực hội nhập quốc tế. Cùng với đó là tăng cường giáo dục thế hệ trẻ về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và khát vọng cống hiến; phát huy vai trò của cựu chiến binh, người cao tuổi trong giáo dục truyền thống và xây dựng xã hội. Nhà nước cũng cần bảo đảm bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc; tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; vận động người Việt Nam ở nước ngoài hướng về quê hương, đóng góp cho đất nước. Đồng thời, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, khơi dậy mọi nguồn lực, sức sáng tạo và củng cố sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, truyền thống và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xác định cơ sở, nội dung cốt lõi, nguyên tắc và các hình thức, biện pháp liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức và các tầng lớp nhân dân trong giai đoạn mới. Xây dựng và triển khai Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Đại hội XIV chỉ rõ phương hướng công tác dân vận: “Đổi mới công tác dân vận, thắt chặt hơn nữa mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động Nhân dân. Phát huy vai trò, sự tham gia của Nhân dân trong xây dựng, ban hành, tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm hài hoà lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và Nhân dân, giữa các vùng, địa phương. Hoàn thiện chức năng tham mưu, tổ chức thực hiện trong các cơ quan, tổ chức làm công tác dân vận, tập hợp, vận động quần chúng. Tổ chức có hiệu quả, thực chất việc Nhân dân tham gia giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị; phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Gắn công tác dân vận với thực hiện có hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, nhất là từ cơ sở. Đổi mới phương thức lãnh đạo, vận động, tập hợp và thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách về dân tộc, tôn giáo, tăng cường xây dựng lực lượng nòng cốt là người có uy tín trong dân tộc, tôn giáo; nắm chắc tình hình nhân dân, chủ động phòng ngừa, kịp thời phát hiện, xử lý dứt điểm những điểm nóng, vụ việc phức tạp”(3).
Thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nói chung và công tác dân vận nói riêng, các cấp các ngành, cơ quan đơn vị, tổ chức, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các đảng bộ cơ sở cần nắm vững, thấm nhuần những nội dung đánh giá để rút kinh nghiệm thực hiện tốt hơn những chủ trương, định hướng về công tác dân vận trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng ta, để nghị quyết sớm đi vào đời sống xã hội. Với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chính trị cao, công tác dân vận cần tiếp tục được thực hiện hiệu quả, thực chất, góp phần phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của đất nước./.
Tài liệu tham khảo
(1),(3) Báo cáo Chính trị của BCH Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
(2) Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, phần đánh giá về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và công tác dân vận của hệ thống chính trị.