Bồi dưỡng cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Hiện nay, chương trình bồi dưỡng tại các trường chính trị tỉnh, thành phố đã bắt đầu có sự chuyển dịch theo hướng tiếp cận vị trí việc làm nhưng tốc độ cập nhật các tình huống phát sinh sau sáp nhập hoặc khi vận hành mô hình 2 cấp còn chậm. Một số ít cán bộ, công chức tại các địa phương vẫn coi việc đi học là để đủ điều kiện chuẩn hóa văn bằng chứng chỉ thay vì mục tiêu nâng cao trình độ nghiệp vụ thực chất. Thời gian tới, để thực hiện tốt nhiệm vụ bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã theo vị trí việc làm, hệ thống các trường chính trị nên tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp cụ thể sau:
Thứ nhất, thay đổi căn bản tư duy quản lý đào tạo, bồi dưỡng từ việc kiểm soát thời gian lên lớp sang đánh giá khả năng tiếp thu và sự tiến bộ về năng lực áp dụng trong thực thi công vụ, giải quyết công việc thực tế của học viên. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường chính trị với Ban Tổ chức tỉnh ủy, Sở Nội vụ và UBND cấp xã để nắm bắt kịp thời những “đơn đặt hàng” thực tế từ cơ sở, từ đó thiết kế các modul kiến thức bám sát vào đặc thù của từng địa phương, đặc biệt tại những nơi có sự phát triển nhanh đi kèm với các vấn đề xã hội phức tạp nảy sinh.
Thứ hai, tái cấu trúc toàn bộ nội dung bồi dưỡng theo hướng lấy thực tiễn làm trung tâm. Nội dung bồi dưỡng không được dàn trải mà phải tập trung vào các nhóm kỹ năng trọng yếu như: kỹ năng giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, kỹ năng quản trị dữ liệu dân cư và đặc biệt là kỹ năng áp dụng pháp luật trong các tình huống tranh chấp đất đai, môi trường vốn là những vấn đề nóng tại cơ sở.
Thứ ba, việc biên soạn tài liệu bồi dưỡng cần phải được thực hiện theo hướng “cẩm nang xử lý tình huống”, trong đó tăng cường tối đa các bài tập tình huống thực tế chiếm tối thiểu 60% thời lượng chương trình. Điều này giúp học viên sau khi hoàn thành khóa học có thể áp dụng ngay vào công việc hằng ngày mà không cảm thấy xa lạ giữa lý thuyết giảng đường và thực tế cơ sở.
Thứ tư, bên cạnh việc đổi mới nội dung, phương thức bồi dưỡng cũng cần được hiện đại hóa mạnh mẽ thông qua việc xây dựng hệ sinh thái học tập trực tuyến (E-learning). Theo tinh thần Nghị định 171/2025/NĐ-CP, việc bồi dưỡng trực tuyến và công nhận kết quả học tập từ các nền tảng số là xu thế tất yếu. Cần xây dựng kho dữ liệu bài giảng số hóa và hệ thống ngân hàng câu hỏi tình huống nghiệp vụ trực tuyến để cán bộ, công chức có thể truy cập, tự học và tự kiểm tra kiến thức mọi lúc, mọi nơi. Nghiên cứu, thí điểm triển khai mô hình “đào tạo tại chỗ” thông qua các đợt đi thực tế của giảng viên, trực tiếp hướng dẫn và cùng tháo gỡ khó khăn về nghiệp vụ ngay tại trụ sở UBND xã, phường. Đây chính là lời giải cho bài toán quá tải công việc của công chức cấp xã, giúp họ không phải rời vị trí công tác quá lâu mà vẫn đảm bảo cập nhật đầy đủ kiến thức mới.
Thứ năm, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên là giải pháp mang tính quyết định, là “mắt xích” trung tâm để chuyển hóa các mục tiêu bồi dưỡng thành hiệu quả thực tế trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Giải pháp này được thực hiện thông qua chiến lược đào tạo và đào tạo lại một cách bài bản, tập trung vào việc cập nhật các kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ chuyên sâu theo vị trí việc làm để giảng viên có đủ năng lực “cầm tay chỉ việc” cho học viên. Nghiên cứu thực hiện cơ chế luân chuyển, biệt phái giảng viên về làm việc thực tế có kỳ hạn tại UBND cấp xã tại các địa bàn trọng điểm để trực tiếp trải nghiệm áp lực công việc và những vướng mắc pháp lý thông qua đó giúp giảng viên tích lũy vốn kinh nghiệm quý báu, từ đó xây dựng các bài giảng có sức nặng, mang tính thuyết phục cao và sát thực tế. Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên thông qua việc thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học gắn với các vấn đề cụ thể của từng địa phương như: chuyển đổi cơ cấu kinh tế, quản lý lao động ngoại tỉnh hay bảo tồn văn hóa dân tộc trong xu hướng đô thị hóa.
Thứ sáu, chủ động phối hợp với các cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức các cuộc khảo sát, tọa đàm khoa học ngay tại các đơn vị vừa thực hiện sáp nhập nhằm đánh giá đúng những thách thức về tâm lý, áp lực công việc và những thiếu hụt về kỹ năng chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức hiện có. Kết quả từ các đợt tổng kết thực tiễn này chính là nguồn tư liệu sống động, giúp giảng viên xây dựng được các bài tập tình huống mang đặc thù riêng của tỉnh, giúp học viên không chỉ học mà còn thấy được hình bóng của việc xử lý công việc hằng ngày của mình trong đó.
Xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, sức sống của mô hình này nằm ở năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức thực thi công vụ. Công tác bồi dưỡng cập nhật kiến thức nghiệp vụ tại các trường chính trị, vì thế, không chỉ là nhiệm vụ đào tạo thông thường mà là một bộ phận hữu cơ của quá trình đổi mới. Bằng việc bám sát chức năng nhiệm vụ mới theo Quy định 393-QĐ/TW, ngày 05/01/2026 của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của trường chính trị tỉnh, thành phố, vận dụng linh hoạt các tiêu chí trường chuẩn mức 2 và lấy vị trí việc làm, hiệu quả công việc làm thước đo chất lượng, hệ thống các trường chính trị sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ công chức cấp xã tinh nhuệ, đáp ứng mong mỏi của Đảng và Nhân dân về một nền hành chính phục vụ, hiện đại và liêm chính.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố.
2. Nghị định 171/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ quy định về đào tạo, bồi dưỡng công chức.

3. https://truongleduan.quangtri.gov.vn/index.php/vi/hoat-dong-khoa-hoc/Nghien-cuu-trao-doi/tang-cuong-cong-tac-dao-tao-boi-duong-can-bo-theo-huong-chuan-hoa-hien-dai-hoa-sau-thuc-hien-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-o-tinh-quang-tri-478.html