Kỷ niệm 156 năm ngày sinh V.I.Lênin: Giá trị trường tồn và yêu cầu vận dụng sáng tạo trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, việc nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng V.I.Lênin càng trở nên cấp thiết, nhất là đối với công tác giáo dục lý luận chính trị và nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
1. V.I.Lênin - lãnh tụ kiệt xuất của cách mạng vô sản thế giới
V.I.Lênin (1870-1924) là lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, người kế thừa trung thành và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới. Cuộc đời hoạt động cách mạng của Người gắn liền với sự nghiệp đấu tranh không ngừng nghỉ vì mục tiêu giải phóng giai cấp công nhân, giải phóng nhân dân lao động và xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa. Với tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị kiên định và tư duy lý luận sắc bén, V.I.Lênin đã đưa phong trào cộng sản và công nhân quốc tế bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Dưới sự lãnh đạo của V.I.Lênin, Đảng Bolshevik trở thành đội tiên phong chính trị có tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh và đường lối cách mạng khoa học. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 do Người trực tiếp lãnh đạo không chỉ lật đổ chế độ tư sản, thiết lập nhà nước Xô viết, nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới, mà còn mở ra thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn cầu, cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng thế giới.
Không chỉ là nhà cách mạng kiệt xuất, V.I.Lênin còn là nhà lý luận vĩ đại với những đóng góp nền tảng đối với sự phát triển của chủ nghĩa Mác. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và phân tích sâu sắc sự vận động của chủ nghĩa tư bản cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Người đã phát triển chủ nghĩa Mác lên tầm cao mới, nổi bật là học thuyết về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, tổ chức chính trị có kỷ luật chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, đủ năng lực lãnh đạo cách mạng đến thắng lợi.
Bên cạnh đó, V.I.Lênin đã làm rõ bản chất của chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn phát triển cao của chủ nghĩa tư bản, chỉ ra những mâu thuẫn cơ bản và quy luật vận động của hệ thống tư bản chủ nghĩa; đồng thời phát triển lý luận về cách mạng vô sản gắn với cách mạng giải phóng dân tộc, mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc thuộc địa. Học thuyết về nhà nước và chuyên chính vô sản do Người xây dựng tiếp tục là cơ sở lý luận quan trọng cho việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước trong thời kỳ quá độ.
Những cống hiến to lớn của V.I.Lênin không chỉ làm phong phú kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác mà còn trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, tiếp tục khẳng định giá trị định hướng đối với sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội trong thời đại ngày nay.
2. Giá trị lý luận và ý nghĩa thời đại của tư tưởng V.I.Lênin
Tư tưởng của V.I.Lênin không chỉ có giá trị lịch sử to lớn mà còn mang ý nghĩa thời đại sâu sắc, tiếp tục giữ vai trò định hướng đối với phong trào cách mạng và quá trình phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới. Những luận điểm cơ bản của Người về quy luật phát triển của chủ nghĩa tư bản, về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, cũng như về mối quan hệ biện chứng giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội đến nay vẫn giữ nguyên giá trị khoa học và thực tiễn. Đây là những cơ sở lý luận quan trọng giúp nhận thức đúng bản chất của các hiện tượng chính trị - kinh tế trong bối cảnh thế giới đương đại.
Trong điều kiện toàn cầu hóa sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, đặc biệt là quá trình chuyển đổi số đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, tư tưởng V.I.Lênin tiếp tục thể hiện sức sống bền bỉ và khả năng thích ứng cao. Những nguyên lý mà V.I.Lênin phát triển không chỉ giúp phân tích những biến đổi của chủ nghĩa tư bản hiện đại mà còn cung cấp luận cứ khoa học để các quốc gia định hình mô hình phát triển phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để củng cố bản lĩnh chính trị, nâng cao năng lực đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước những quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy, việc kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn là nhân tố quyết định bảo đảm sự đúng đắn trong đường lối lãnh đạo của Đảng. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”[1]. Điều đó một lần nữa khẳng định giá trị bền vững, sức sống lâu dài và tính thời sự sâu sắc của tư tưởng V.I.Lênin trong giai đoạn hiện nay.
3. Vận dụng tư tưởng V.I.Lênin trong cách mạng Việt Nam và nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Thực tiễn cách mạng Việt Nam hơn 90 năm qua đã khẳng định một cách sâu sắc rằng, việc kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng. Ngay từ khi tìm ra con đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng của V.I.Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, xác định con đường cách mạng vô sản là con đường đúng đắn để giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người. Sự lựa chọn đó không chỉ mang tính bước ngoặt lịch sử mà còn đặt nền móng tư tưởng, lý luận vững chắc cho toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam.
Trong các giai đoạn cách mạng, từ đấu tranh giành chính quyền, kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng ta luôn trung thành và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với thực tiễn đất nước. Đặc biệt, trong thời kỳ đổi mới, trước những biến động phức tạp của tình hình thế giới và trong nước, Đảng ta tiếp tục kiên định nền tảng tư tưởng, đồng thời không ngừng bổ sung, phát triển lý luận, từng bước hoàn thiện đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử đạt được trong 40 năm đổi mới là minh chứng sinh động cho giá trị khoa học và sức sống bền vững của việc vận dụng sáng tạo tư tưởng V.I.Lênin trong điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Trong bối cảnh hiện nay, khi tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, các thế lực thù địch gia tăng chống phá trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đặt ra yêu cầu ngày càng cao, toàn diện và cấp thiết hơn bao giờ hết. Điều này đòi hỏi phải tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò của công tác lý luận, kiên định những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời chủ động, linh hoạt trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Việc nâng cao chất lượng nghiên cứu, giảng dạy và tổng kết thực tiễn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm tăng cường tính thuyết phục, sức lan tỏa của lý luận cách mạng trong đời sống xã hội.
Cùng với đó, cần chú trọng củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn. Niềm tin này không chỉ được xây dựng trên cơ sở lý luận mà còn được kiểm chứng bằng thực tiễn phát triển đất nước, thông qua những thành tựu cụ thể về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và quốc phòng, an ninh. Đây chính là yếu tố then chốt để tạo nên sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.
Như vậy, việc vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng V.I.Lênin trong cách mạng Việt Nam không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Đồng thời, việc tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới chính là sự tiếp nối và phát triển sinh động tinh thần cách mạng, khoa học và sáng tạo của tư tưởng V.I.Lênin, góp phần bảo đảm vững chắc định hướng xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
4. Yêu cầu đặt ra đối với công tác giảng dạy lý luận chính trị ở Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên
Trong bối cảnh hiện nay, việc phát huy giá trị tư tưởng V.I.Lênin trong công tác giáo dục lý luận chính trị đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, trong đó có Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, cần cụ thể hóa bằng những định hướng và giải pháp đồng bộ, thiết thực, gắn chặt giữa lý luận và thực tiễn.
Trước hết, Nhà trường cần tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, coi đây là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho toàn bộ hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học, đồng thời gắn chặt với yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới. Trên cơ sở đó, việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy cần được triển khai theo hướng hiện đại, linh hoạt, lấy người học làm trung tâm, tăng cường tính đối thoại, trao đổi học thuật và phát huy tư duy phản biện, khắc phục tình trạng truyền thụ một chiều, giáo điều, khô cứng.
Cùng với đó, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên giữ vai trò then chốt. Đội ngũ giảng viên không chỉ cần vững vàng về trình độ chuyên môn, sâu sắc về lý luận mà còn phải có năng lực nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và bản lĩnh chính trị vững vàng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn mới. Bên cạnh đó, cần chú trọng xây dựng môi trường học thuật nghiêm túc, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong giảng dạy và nghiên cứu.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy lý luận chính trị là yêu cầu tất yếu. Nhà trường cần chủ động khai thác hiệu quả các nền tảng số, hệ thống học liệu điện tử và các công cụ hỗ trợ giảng dạy hiện đại nhằm đổi mới phương pháp truyền đạt, nâng cao tính trực quan, sinh động của bài giảng. Đồng thời, tăng cường sử dụng dữ liệu số trong nghiên cứu, giảng dạy và quản lý đào tạo, qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, từng bước hiện đại hóa hoạt động giáo dục lý luận chính trị trong tình hình mới.
Những định hướng nêu trên không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập lý luận chính trị mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên ngày càng chính quy, hiện đại, từng bước đáp ứng các tiêu chí Trường chuẩn mức 2, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong tình hình mới.
Kỷ niệm 156 năm ngày sinh V.I.Lênin không chỉ là dịp tri ân một nhà tư tưởng kiệt xuất của nhân loại mà còn là cơ hội để tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin trong thời đại ngày nay. Đối với Việt Nam, việc kiên định và vận dụng sáng tạo tư tưởng V.I.Lênin tiếp tục là nền tảng vững chắc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị chính là con đường thiết thực để lan tỏa và phát huy giá trị tư tưởng V.I.Lênin trong thực tiễn, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo:
1. V.I. Lênin (1976), Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
2. C.Mác và Ph.Ăng-ghen (1995), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.