Khau Pàn - dấu ấn lịch sử và tinh thần bất khuất của người cộng sản Phùng Chí Kiên

Khau Pàn (trước khi điều chỉnh địa giới hành chính thuộc thôn Nặm Làng, xã Đức Vân, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn; hiện nay thuộc xã Ngân Sơn, tỉnh Thái Nguyên) không phải là một chiến trường lớn, không gắn với những trận đánh vang dội, nhưng giá trị lịch sử của địa danh này lại đặc biệt sâu sắc. Chính tại nơi này, tinh thần bất khuất, ý chí sắt đá và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Nhân dân của người cộng sản Phùng Chí Kiên đã được thể hiện một cách sâu sắc nhất, trong hoàn cảnh khắc nghiệt, giữa ranh giới sinh tử, trước sự truy lùng gắt gao của kẻ thù.
Ngày 28/01/1941, Phùng Chí Kiên theo Nguyễn Ái Quốc về Pắc Bó, tỉnh Cao Bằng. Tại đây, đồng chí hoạt động cách mạng bên cạnh Người và đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng, bảo vệ khu căn cứ. Để có tài liệu giảng dạy cho cán bộ địa phương, Nguyễn Ái Quốc giao cho Phùng Chí Kiên soạn thảo các bài viết về “Con đường giải phóng dân tộc”, trong đó có nội dung về đấu tranh vũ trang, chiến tranh cách mạng, chiến thuật chiến tranh du kích, đồng thời tổ chức các lớp huấn luyện quân sự cho các địa phương ở Cao Bằng, đào tạo cán bộ Việt Minh cho các tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn và các tỉnh miền xuôi.
Tháng 9/1940, khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra, gây tiếng vang lớn trong cả nước, làm thực dân Pháp ra sức tìm cách đối phó. Cuối tháng 6/1941, chúng mở cuộc càn quét lớn vào khu căn cứ cách mạng của ta nhằm bắt các đồng chí lãnh đạo Đảng, tiêu diệt cơ quan đầu não của Việt Minh và lực lượng vũ trang cách mạng mới hình thành. Chúng huy động tới 4.000 quân, đủ các thành phần binh lĩnh khác nhau cùng bọn cường hào phản động địa phương, tổ chức tấn công khu căn cứ. Phùng Chí Kiên chỉ huy đội Cứu quốc quân Bắc Sơn chiến đấu, phá một số trận càn lớn của Pháp. Do chênh lệch lực lượng và vũ khí, Ban lãnh đạo căn cứ Bắc Sơn - Võ Nhai quyết định để lại một tiểu đội chặn đối phương, còn hai tiểu đội phá vòng vây, rút lên Cao Bằng để bảo toàn lực lượng.
Ngày 19/8/1941, cánh quân do đồng chí Phùng Chí Kiên và Lương Văn Tri (Ủy viên thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ) chỉ huy qua Pò Kép (châu Na Rì, Bắc Kạn) bị địch phục kích, nhưng đơn vị thoát được. Ngày 21/8, đơn vị lại bị phục kích tại xã Bằng Đức trên đường đi Cao Bằng. Mặc dù bị thương nặng, đồng chí vẫn giữ chặt khẩu súng, bắn chặn quân địch để đồng đội thoát khỏi vòng vây. Bắn hết viên đạn cuối cùng, đồng chí sa vào tay giặc và đã anh dũng hy sinh vào ngày 22/8/1941, khi mới 40 tuổi đời,
Khau Pàn chính là nơi lịch sử đã khắc ghi khoảnh khắc bi tráng ấy. Trước sự truy lùng gắt gao của kẻ thù, trong điều kiện hết sức thiếu thốn, hiểm nguy bủa vây, đồng chí Phùng Chí Kiên vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, kiên quyết không khuất phục, không dao động, không phản bội lý tưởng. Sự hy sinh của đồng chí tại Khau Pàn là sự hóa thân của một tấm gương lớn, thắp sáng niềm tin, hun đúc ý chí cho các thế hệ cán bộ, đảng viên tiếp nối sau này, góp phần tạo nên nền tảng tinh thần vững chắc cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cho cả chặng đường đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ của dân tộc Việt Nam.
Ngày nay, việc nhìn lại Khau Pàn và tinh thần bất khuất của Phùng Chí Kiên không phải để hoài niệm quá khứ một cách đơn thuần, mà quan trọng hơn là để rút ra những bài học có giá trị cho hiện tại và tương lai. Trong điều kiện mới, tinh thần ấy cần được cụ thể hóa bằng hành động thiết thực trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, bài học lớn nhất từ sự hy sinh của đồng chí Phùng Chí Kiên chính là lời nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên hôm nay về trách nhiệm nêu gương, về sự kiên định lý tưởng, về bản lĩnh vượt qua khó khăn, thử thách, đó không chỉ  là nền tảng để mỗi người vượt qua cám dỗ, áp lực và khó khăn trong thực tiễn công tác, mà còn để xứng đáng với sự hy sinh cao cảo của các thế hệ đi trước.
Đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, việc khai thác giá trị di tích Khau Pàn cần gắn với đổi mới phương thức tuyên truyền, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa lịch sử và thực tiễn, để những giá trị cách mạng không chỉ được ghi nhớ, mà còn được chuyển hóa thành động lực hành động cụ thể.
Khau Pàn - nơi đồng chí Phùng Chí Kiên hy sinh là một địa chỉ lịch sử đặc biệt, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Tinh thần bất khuất của người cộng sản Phùng Chí Kiên không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn đang hiện diện trong hiện tại, tương lai, trở thành nguồn cảm hứng bất tận và chuẩn mực đạo đức sáng ngời cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Việc nhìn lại Khau Pàn không chỉ là hành động để tri ân một cá nhân anh hùng có bản lĩnh chính trị vững vàng, từ đó, soi chiếu và bồi đắp những giá trị tinh thần cần thiết cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, mà còn thấy rõ trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi tổ chức trong việc tiếp tục bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích Khau Pàn để tiêp tục giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tài liệu tham khảo
(1) Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng tập Hồi ký, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006, tr 25, 26.
(2) Văn kiện Đảng 1930-1945, tập 3, Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương xuất bản, Hà Nội, 1978, tr 224.
(3) Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Lịch sử các đội quân tiền thân Quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2004, tr 146, 149.