Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu của chính quyền địa phương hai cấp, từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên

Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã và đang tạo ra những thay đổi quan trọng trong phương thức quản lý, điều hành ở địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp cơ sở. Khi nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền mạnh, cán bộ không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà còn phải chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa phương, bảo đảm hoạt động của chính quyền thông suốt, hiệu quả và gần dân hơn.
Để thực hiện hiệu quả nội dung này trước hết, đội ngũ cán bộ cần có năng lực quản trị địa phương toàn diện. Trong điều kiện quy mô quản lý rộng và yêu cầu phối hợp liên ngành ngày càng cao, cán bộ cần phải có tư duy tổng hợp, khả năng tổ chức thực hiện và năng lực điều hành hiệu quả, chuyển từ tư duy xử lý công việc sự vụ sang tư duy quản trị và phát triển địa phương.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số và cải cách hành chính đang làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền các cấp. Điều này đòi hỏi cán bộ phải thành thạo kỹ năng số, sử dụng hiệu quả các nền tảng công nghệ và dữ liệu trong giải quyết công việc. Cùng với đó, thực tiễn quản lý ở cơ sở đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng xử lý tình huống. Các vấn đề liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, khiếu nại, tố cáo, an sinh xã hội hay bảo vệ môi trường… điều này đòi hỏi cán bộ không chỉ nắm vững quy định mà còn phải có kỹ năng tiếp công dân, đối thoại, tuyên truyền, vận động quần chúng và xử lý hiệu quả các tình huống phát sinh ngay từ cơ sở.
Đặc biệt, trong điều kiện xây dựng nền hành chính phục vụ, đạo đức công vụ và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ có ý nghĩa ngày càng quan trọng. Cán bộ không chỉ làm đúng quy định mà còn phải gần dân, hiểu dân, lắng nghe và phục vụ Nhân dân với tinh thần trách nhiệm cao, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo quan trọng đánh giá hiệu quả thực thi công vụ.
Những yêu cầu trên đòi hỏi công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cần phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức, bảo đảm trang bị cho đội ngũ cán bộ kiến thức, kỹ năng và phẩm chất cần thiết đáp ứng yêu cầu của chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn hiện nay.
Đáp ứng yêu cầu đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trên địa bàn tỉnh  thời gian qua đã có nhiều đổi mới và đạt được những kết quả tích cực.
Thứ nhất, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được các cấp ủy, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện tương đối đồng bộ
Những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên luôn xác định đào tạo, bồi dưỡng là nhiệm vụ quan trọng trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị. Năm 2026, công tác này tiếp tục được triển khai theo kế hoạch của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và gắn chặt với yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Trường Chính trị tỉnh chủ động mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng theo chức danh, vị trí việc làm, chú trọng nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, kỹ năng thực thi công vụ và chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở. Điều đó cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ nét của tỉnh đối với công tác chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Thứ hai, nội dung đào tạo, bồi dưỡng từng bước được đổi mới theo yêu cầu thực tiễn
Nội dung đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã có nhiều đổi mới theo hướng bám sát yêu cầu thực tiễn và vị trí việc làm. Bên cạnh việc trang bị kiến thức lý luận chính trị, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng ngày càng chú trọng hơn đến quản lý nhà nước, cải cách hành chính, chuyển đổi số, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và xử lý các tình huống phát sinh ở cơ sở. Đặc biệt, trước những yêu cầu mới đặt ra từ việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nội dung đào tạo, bồi dưỡng đã từng bước chuyển từ trang bị kiến thức chung sang phát triển năng lực thực thi công vụ theo vị trí việc làm. Sự chuyển hướng này được thể hiện khá rõ thông qua các hoạt động nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và cập nhật chương trình đào tạo của Trường Chính trị tỉnh. Năm 2026, Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt thực hiện đề tài khoa học cấp tỉnh: “Đổi mới nội dung, phương pháp bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”. Việc triển khai đề tài thể hiện sự chủ động của Nhà trường trong nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và tham mưu các giải pháp đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trước những yêu cầu mới. Nhà trường cũng đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học cấp tỉnh: “Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã tỉnh Thái Nguyên theo vị trí việc làm”, Hội thảo đã góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đổi mới nội dung đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu quản trị địa phương và phục vụ Nhân dân trong giai đoạn hiện nay.
Cùng với đổi mới nội dung, phương thức đào tạo cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Chương trình Trung cấp lý luận chính trị mới được triển khai theo mô hình “giảng viên, học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới”, phát huy vai trò chủ động, tích cực của người học thông qua trao đổi, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Đáng chú ý, thời lượng mỗi bài được thiết kế theo hướng cân bằng giữa lý luận và thực hành, với 50% thời lượng dành cho giảng dạy lý thuyết và 50% dành cho thảo luận, thực hành, phân tích tình huống. Cách tiếp cận này góp phần khắc phục tình trạng truyền thụ kiến thức một chiều, tăng cường khả năng vận dụng lý luận vào giải quyết các vấn đề thực tiễn trong hoạt động lãnh đạo, quản lý ở cơ sở, phù hợp với yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
Thứ ba, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng có nhiều chuyển biến tích cực
Cùng với đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cũng có nhiều chuyển biến theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học và tăng cường gắn kết giữa lý luận với thực tiễn. Bên cạnh phương pháp giảng dạy truyền thống, các cơ sở đào tạo đã đẩy mạnh thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn và tổ chức nghiên cứu thực tế tại địa phương, cơ sở. Quá trình giảng dạy chú trọng tạo môi trường tương tác hai chiều giữa giảng viên và học viên, khuyến khích học viên chia sẻ kinh nghiệm công tác, phân tích các vấn đề thực tiễn và đề xuất giải pháp xử lý phù hợp. Qua đó, người học không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được rèn luyện tư duy phân tích, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Đặc biệt, việc triển khai mô hình “giảng viên, học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới” và tăng cường thời lượng thảo luận, thực hành đã tạo điều kiện để học viên phát huy kinh nghiệm thực tiễn, chủ động tham gia vào quá trình học tập, qua đó nâng cao năng lực xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt động lãnh đạo, quản lý ở cơ sở.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ vẫn còn những hạn chế nhất định khi đối chiếu với yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Một là, một số nội dung đào tạo, bồi dưỡng chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Một số chương trình còn thiên về trang bị kiến thức chung, chưa thực sự bám sát những yêu cầu mới đặt ra đối với cán bộ cấp cơ sở trong điều kiện mở rộng phạm vi quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số.
Hai là, việc kết hợp giữa lý luận trong các chương trình bồi dưỡng với yêu cầu thực tiễn công tác ở cơ sở đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức đòi hỏi năng lực xử lý công việc linh hoạt và hiệu quả, việc tăng cường các nội dung thực hành, xử lý tình huống và chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn vẫn là hướng cần tiếp tục quan tâm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng.
Ba là, việc bồi dưỡng năng lực số và kỹ năng quản trị hiện đại chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới. Mặc dù chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ nhưng một số chương trình đào tạo chưa dành thời lượng tương xứng cho việc trang bị kỹ năng số, khai thác dữ liệu, quản trị trên môi trường điện tử và ứng dụng công nghệ trong thực thi công vụ.
Bốn là, sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo với nhu cầu thực tiễn của địa phương có mặt còn chưa chặt chẽ. Việc khảo sát nhu cầu đào tạo, đánh giá hiệu quả sau đào tạo và lấy ý kiến phản hồi từ cơ quan sử dụng cán bộ chưa thực sự thường xuyên, dẫn đến một số nội dung đào tạo chưa sát với yêu cầu của vị trí việc làm.
Những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trong đó, yêu cầu mới của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quá trình chuyển đổi số và sự thay đổi nhanh của thực tiễn quản lý nhà nước đặt ra nhiều nội dung cần cập nhật. Bên cạnh đó, việc đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo có thời điểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; công tác nghiên cứu, tổng kết thực tiễn phục vụ xây dựng chương trình đào tạo còn có mặt hạn chế; nguồn lực dành cho đổi mới nội dung và phương thức đào tạo chưa thật sự đồng đều.
Trước những yêu cầu ngày càng cao của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cần được thực hiện đồng bộ, toàn diện và gắn chặt với yêu cầu thực tiễn của địa phương. Trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện một số giải pháp chủ yếu sau:
Thứ nhất, tiếp tục đổi mới nội dung đào tạo, bồi dưỡng theo hướng bám sát yêu cầu của chính quyền địa phương hai cấp
Nội dung đào tạo, bồi dưỡng cần được rà soát, cập nhật thường xuyên theo yêu cầu mới của quá trình phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và cải cách hành chính. Bên cạnh việc trang bị kiến thức lý luận và quản lý nhà nước, cần tăng cường các chuyên đề về quản trị địa phương, quản trị công hiện đại, kỹ năng tham mưu, điều hành, xử lý công việc liên ngành và giải quyết các vấn đề phát sinh ở cơ sở. Đặc biệt, nội dung đào tạo, bồi dưỡng phải được thiết kế theo hướng gắn với vị trí việc làm, chức danh và yêu cầu thực thi công vụ của từng nhóm đối tượng cán bộ.
Thứ hai, đẩy mạnh đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng tăng cường tính thực hành và phát triển năng lực thực tiễn
Phát huy mô hình “giảng viên, học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới”, lấy người học làm trung tâm, khuyến khích trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ thực tiễn công tác. Tăng cường sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống, mô phỏng tình huống quản lý, thảo luận nhóm, đối thoại và nghiên cứu thực tế tại cơ sở. Chú trọng bồi dưỡng các kỹ năng thiết yếu cho cán bộ trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp như: kỹ năng tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kỹ năng đối thoại, tuyên truyền, vận động quần chúng và xử lý các tình huống phức tạp phát sinh từ cơ sở.
Đối với Trường Chính trị tỉnh, việc đổi mới phương pháp đào tạo cần được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Theo đó, nhà trường cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng các phương pháp dạy học hiện đại, tăng cường hoạt động nghiên cứu thực tế, xây dựng ngân hàng tình huống gắn với thực tiễn của tỉnh Thái Nguyên và yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực thực thi công vụ, khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn và thích ứng với môi trường quản trị hiện đại của đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở.
Thứ ba, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên gắn với lộ trình xây dựng xây dựng Trường Chính trị đạt chuẩn mức 2
Đội ngũ giảng viên là yếu tố quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Vì vậy, Nhà trường cần tiếp tục chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, am hiểu thực tiễn và không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy. Cùng với việc thường xuyên cập nhật kiến thức mới, giảng viên cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, tăng cường đi cơ sở để kịp thời bổ sung những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn vào nội dung giảng dạy.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng tăng cường trao đổi, thảo luận, xử lý tình huống và phát huy các hình thức giảng dạy mới như: hình thức đồng giảng, đồng kiến tạo tri thức giữa giảng viên và học viên. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các sở, ban, ngành và địa phương trong khảo sát nhu cầu, xây dựng chương trình và đánh giá hiệu quả sau đào tạo. Đây vừa là giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, vừa là điều kiện quan trọng để Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên thực hiện thành công mục tiêu đạt chuẩn mức 2 vào năm 2027.
Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
Đầu tư hoàn thiện hạ tầng số, học liệu số và các nền tảng hỗ trợ dạy học hiện đại; từng bước xây dựng môi trường đào tạo số phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị. Đồng thời, tăng cường các nội dung bồi dưỡng về kỹ năng số, khai thác dữ liệu, sử dụng các nền tảng quản lý và điều hành trên môi trường điện tử cho đội ngũ cán bộ. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn hiện nay.
Chất lượng đội ngũ cán bộ quyết định chất lượng hoạt động của chính quyền. Vì vậy, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không chỉ là nhiệm vụ của các cơ sở đào tạo mà còn là yêu cầu chiến lược trong xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Với vai trò là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh, Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên cần tiếp tục khẳng định vị thế, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của chính quyền địa phương hai cấp và sự phát triển bền vững của tỉnh.
Tài liệu tham khảo
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 09/11/2022 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
2. Bộ Chính trị, Quy định số 11-QĐi/TW, ngày 19/5/2021 về trường chính trị chuẩn.
3. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Quyết định số 3305-QĐ/HVCTQG ngày 17/6/2026 của Giám đốc Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh về ban hành Chương trình đào tạo Trung cấp lý luận chính trị.
4. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên nhiệm kỳ 2025-2030.
5. Tỉnh uỷ Thái Nguyên, Đề án số 27-ĐA/TU, ngày 29/4/2026 về xây dựng Trường Chính trị Thái Nguyên đạt chuẩn mức 2.
6. Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, Kỷ yếu Hội thảo khoa học  về “Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã tỉnh Thái Nguyên theo vị trí việc làm”.