Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp xã tại Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp: Thực trạng và giải pháp

Thứ nhất, quan tâm kiện toàn tổ chức bộ máy và các chức danh lãnh đạo, quản lý cơ sở
Thực hiện Nghị định số 300/2025/NĐ-CP, ngày 17/11/2025 của Chính phủ về  Quy định khung số lượng Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, số lượng và cơ cấu Ủy viên Ủy ban nhân dân; trình tự, thủ tục đề nghị phê chuẩn kết quả Hội đồng nhân dân bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân; trình tự, thủ tục điều động, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân và giao quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân, UBND tỉnh đã kịp thời ban hành Quyết định số 601/QĐ-UBND, ngày 19/3/2026 quy định số lượng Phó Chủ tịch UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh theo đó quy định rõ khung số lượng Phó Chủ tịch UBND cấp xã phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Trên cơ sở đó, trong tổng số 92 xã, phường toàn tỉnh, có 36 đơn vị được bố trí tối đa 03 Phó Chủ tịch và 56 đơn vị bố trí tối đa 02 Phó Chủ tịch, bảo đảm tổng số nhân sự được duyệt là 220/230 người theo đúng quy định. Tính đến thời điểm hiện tại, theo kết quả phê chuẩn bầu cử nhiệm kỳ 2026 - 2031, toàn tỉnh đã kiện toàn được 182 Phó Chủ tịch UBND cấp xã, đạt tỷ lệ 82,73% so với khung quy định, vừa bảo đảm năng lực lãnh đạo vừa bám sát lộ trình tinh gọn.
Sự đồng bộ trong vận hành bộ máy còn được thể hiện rõ nét qua việc chuẩn hóa cơ cấu Ủy viên UBND cấp xã. Đến nay, 92/92 đơn vị hành chính cơ sở đã thực hiện nghiêm túc quy định về thành phần nhân sự, bao gồm đầy đủ người đứng đầu các cơ quan chuyên môn cùng các Ủy viên phụ trách quân sự và công an bảo đảm tính toàn diện, thông suốt trong công tác tham mưu và điều hành phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh tại địa phương. Đồng thời, trước những biến động nhân sự cấp bách, công tác giao quyền Chủ tịch UBND cấp xã được thực hiện một cách linh hoạt, kịp thời và đúng pháp luật, điển hình qua việc ban hành quyết định giao quyền tại xã Ba Bể và xã Đại Phúc từ ngày 01/7/2025 đến nay.
Thứ hai, công tác quản lý, phân bổ biên chế cán bộ, công chức, viên chức thực hiện bài bản, có hệ thống
Năm 2025, toàn tỉnh đã tạm giao tổng số 41.180 biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Cơ cấu phân bổ được xác định cụ thể theo từng cấp hành chính; trong đó, cấp xã được giao 29.702 biên chế bao gồm 4.930 công chức và 24.772 viên chức, bảo đảm nguồn nhân lực cần thiết để duy trì sự ổn định trong thời kỳ đầu chuyển đổi mô hình. Năm 2026, HĐND tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 105/NQ-HĐND, ngày 10/12/2025 tạm giao biên chế cán bộ, công chức trong các cơ quan của chính quyền địa phương cấp tỉnh và tổng biên chế cán bộ, công chức của chính quyền địa phương cấp xã, số lượng người làm việc hưởng lương từ ngân sách Nhà nước trong các đơn vị sự nghiệp công lập năm 2026 điều chỉnh tổng biên chế tạm giao từ ngân sách giảm xuống còn 41.089 biên chế. Trong đó cấp xã được giao 4.930 biên chế góp phần giữ vững sự ổn định để bảo đảm năng lực vận hành của mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.
Thứ ba, bố trí, điều động và sắp xếp nhân sự tại các đơn vị hành chính và tổ chức sự nghiệp mới
Công tác bố trí, điều động và sắp xếp nhân sự sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính tại tỉnh Thái Nguyên đã phản ánh rõ tinh thần quyết liệt trong việc tinh gọn bộ máy và tối ưu hóa nguồn nhân lực hành chính công. Quy mô đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức toàn tỉnh đã giảm mạnh từ 43.710 người trước khi sắp xếp xuống còn 36.678 người, thông qua việc thực hiện chặt chẽ các chính sách nghỉ hưu, thôi việc và chuyển công tác; trong đó, riêng lực lượng trực tiếp thực thi công vụ tại các đơn vị hành chính cấp xã chiếm 3.253 người. Tỉnh đã thể hiện sự chủ động, linh hoạt cao trong điều tiết nhân sự nhằm khắc phục triệt để tình trạng thừa, thiếu cục bộ và ổn định tình hình công sở. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 30/5/2026, toàn tỉnh đã thực hiện điều động, biệt phái kịp thời 473 lượt cán bộ, công chức, viên chức đến các địa bàn, vị trí xung yếu.
Điểm nhấn trong công tác này là việc kiện toàn nhân sự tại các đơn vị sự nghiệp công lập mới thành lập được triển khai hết sức khẩn trương, bài bản nhằm tối ưu hóa năng lực cung ứng dịch vụ công theo mô hình chính quyền mới. Từ ngày 01/01/2026, tỉnh đã hoàn thành việc sắp xếp hệ thống y tế cơ sở với việc sắp xếp 280 trạm thuộc Trung tâm Y tế huyện, thị xã, thành phố (trước đây) thành 92 Trạm Y tế trực thuộc UBND xã, phường, đồng thời Sở Y tế đã điều chuyển nguyên trạng 2.273 viên chức về làm việc tại các trạm này để bảo đảm tính liên tục của mạng lưới y tế tuyến đầu. Bên cạnh đó, mô hình Trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã đã được thiết lập tại 92/92 xã, phường trên toàn tỉnh. Dù đang trong giai đoạn chuyển tiếp và còn thiếu 253 biên chế so với định mức 793 biên chế viên chức được HĐND tỉnh tạm giao, địa phương đã nỗ lực bố trí ổn định 540 người để vận hành ngay công tác phục vụ nhân dân.
Bên cạnh khối viên chức sự nghiệp, công tác sắp xếp đội ngũ người hoạt động không chuyên trách cấp xã cũng được thực hiện đồng thời, vừa bảo đảm đúng quy định, vừa mang đậm tính nhân văn của chính sách. Thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo của Trung ương, từ 2.595 người trước sắp xếp, tính đến ngày 17/4/2026, toàn tỉnh đã chủ động bố trí tạm thời và duy trì có mặt 662 người để kịp thời hỗ trợ công việc tại khối Đảng, chính quyền và các đoàn thể cơ sở. Song song với đó, cơ quan chức năng đã hoàn thành giải quyết chế độ, chính sách nghỉ việc thỏa đáng, đúng quy định cho 1.480 người. Hiện nay, Sở Nội vụ đang tiếp tục xây dựng phương án tiếp nhận vào công chức, viên chức hoặc chuyển đổi vị trí phù hợp cho các đối tượng đủ điều kiện. Có thể khẳng định, sự chuyển dịch bài bản, khoa học trong công tác bố trí và sắp xếp nhân sự thời gian qua đã tạo dựng một bệ đỡ vững chắc, giúp bộ máy mới từ cấp tỉnh đến cơ sở bám sát thực tiễn, vận hành liên tục, thông suốt và không bị gián đoạn.
Thứ tư, công tác tuyển dụng, tiếp nhận và đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức được triển khai đồng bộ, hiệu quả
Nhằm chủ động giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực cục bộ khi vận hành mô hình chính quyền mới, từ ngày 01/7/2025 đến nay, toàn tỉnh đã thực hiện tiếp nhận vào làm công chức đối với 179 trường hợp và tiếp nhận vào làm viên chức đối với 24 trường hợp. Đồng thời, công tác tuyển dụng mới cũng được đẩy mạnh với 185 viên chức được bổ sung vào khối sự nghiệp công lập, đi đôi với việc ký kết hợp đồng lao động theo Nghị định số 173/2025/NĐ-CP cho 88 trường hợp. Những kết quả định lượng cụ thể này đã phần nào kịp thời bù đắp các khoảng trống nhân sự tại cơ sở, bảo đảm bộ máy luôn được vận hành liên tục và thông suốt.
Công tác đào tạo, tập huấn công vụ đã đạt được những chuyển biến hết sức mạnh mẽ. Năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức thành công 1.596 lớp cho 114.959 lượt cán bộ, công chức, viên chức; trong đó, riêng giai đoạn cao điểm từ ngày 01/7/2025 đến hết năm 2025 đã thực hiện được 367 lớp cho 49.053 lượt học viên. Quý I/2026 với 67 lớp tập huấn nghiệp vụ cho 8.074 lượt học viên trong đó khắc phục triệt để tính hình thức và dàn trải tập trung nâng cao kỹ năng thực hành theo phương châm “đúng người, đúng việc, đúng nhu cầu”. Qua thống kê, đội ngũ công chức cấp xã hiện tại có cơ cấu trình độ cao với 01 tiến sĩ, 607 thạc sĩ và 2.645 đại học góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Thứ năm, công tác đánh giá, xếp loại chất lượng nhân sự định kỳ nghiêm túc, chặt chẽ
Trong năm 2025, kết quả đánh giá diện nhân sự chủ chốt tại 22/22 cơ quan, đơn vị ghi nhận tổng số 119 người được phân loại chất lượng. Trong đó, có 22 người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, 95 người hoàn thành tốt nhiệm vụ và 02 người hoàn thành nhiệm vụ. Quý I/2026, quy trình kiểm tra, phân loại định kỳ được thực hiện đối với 113 người, đem lại kết quả cụ thể với 20 người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, 91 người hoàn thành tốt nhiệm vụ và 02 người hoàn thành nhiệm vụ. Tỷ lệ cán bộ đạt mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên luôn chiếm đại đa số đây là minh chứng cho chất lượng ổn định, năng lực hành chính vững vàng và bản lĩnh chính trị của đội ngũ lãnh đạo, quản lý trước những yêu cầu ngày càng cao của mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.
Thứ sáu, quan tâm thực hiện kịp thời, đúng quy định các chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động
Trên cơ sở bám sát các quy định pháp luật của Trung ương và lộ trình đổi mới của địa phương, từ ngày 01/7/2025 đến nay, tỉnh Thái Nguyên đã chủ động rà soát, vận dụng linh hoạt các cơ chế để phê duyệt chế độ nghỉ hưu trước tuổi và nghỉ thôi việc cho các nhóm nhân sự thuộc diện sắp xếp. Theo đó, cơ quan thẩm quyền đã giải quyết thỏa đáng cho 416 trường hợp theo quy định tại Nghị định số 178/2024/NĐ-CP và Nghị định số 67/2025/NĐ-CP; kịp thời áp dụng chính sách cho 156 trường hợp theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP, đồng thời giải quyết chế độ cho 203 trường hợp căn cứ theo Nghị quyết số 07/2025/NQ-CP của Chính phủ. Thực hiện tinh giản đối với 46 trường hợp cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý theo tinh thần Nghị định số 170/2025/NĐ-CP.
Nhìn chung, công tác quản lý bộ máy và nhân sự tại tỉnh Thái Nguyên thời gian qua đã được triển khai đồng bộ, chính quy. Đội ngũ cán bộ, công chức cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, trình độ chuyên môn ngày càng được nâng lên, ý thức trách nhiệm và kỷ luật hành chính có chuyển biến tích cực. Công tác sắp xếp, bố trí nhân sự từng bước được thực hiện theo hướng đúng người, đúng việc, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết công việc. Đây là tiền đề thực tiễn vững chắc giúp ổn định hệ thống chính trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ của mô hình chính quyền địa phương mới. Bên cạnh những kết quả đạt được, tình trạng thiếu hụt biên chế công chức, viên chức cục bộ hiện nay đang là một điểm nghẽn, gây áp lực lên việc vận hành công vụ tại cấp xã. Công chức cấp cơ sở hiện có mặt 3.253 người, ít hơn 103 người so với khung quy định (bình quân mỗi xã hụt 1,1 biên chế), đồng thời khối viên chức tại đây cũng ghi nhận mức thiếu hụt lên tới 1.321 người. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn chức danh và yêu cầu ngạch công chức chưa được áp dụng thống nhất, gây khó khăn trong công tác tuyển dụng, bố trí và đánh giá cán bộ. Việc cơ cấu lại đội ngũ công chức còn chậm, chưa tạo được sự linh hoạt trong sử dụng nguồn nhân lực. Trong thời gian tới, để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tỉnh Thái Nguyên cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp cụ thể sau:
Một là, hoàn thiện thể chế, quy định và chuẩn hóa hệ thống tiêu chuẩn chức danh công vụ
Tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả Kế hoạch số 234/KH-UBND, ngày 02/6/2026 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Các cơ quan tham mưu của tỉnh cần khẩn trương rà soát, cụ thể hóa các quy định của Trung ương để ban hành bộ tiêu chuẩn chức danh, yêu cầu ngạch công chức áp dụng thống nhất cho mô hình chính quyền mới. Chuẩn hóa quy chế vận hành, xây dựng cơ chế liên thông, linh hoạt trong việc điều tiết biên chế giữa các khối, các địa bàn hành chính, tạo hành lang pháp lý để thực hiện lộ trình cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức một cách khoa học, bảo đảm tính linh hoạt và tối ưu hóa tối đa nguồn nhân lực hành chính công.
Hai là, đổi mới công tác tuyển dụng, bố trí và chủ động giải quyết bài toán thiếu hụt định biên
Tổ chức các kỳ tuyển dụng công khai, minh bạch hoặc thực hiện tiếp nhận, điều động liên thông để bổ sung kịp thời nguồn lực cho các địa bàn xung yếu. Việc phân bổ, bố trí nhân sự mới phải dựa trên cơ sở danh mục vị trí việc làm và khối lượng công việc thực tế, ưu tiên phân bổ cho các chức danh cấp xã hiện đang phải kiêm nhiệm nhiều vị trí. Mục tiêu là giảm thiểu cường độ lao động cơ học quá mức, bảo đảm cho việc thực thi công vụ vận hành liên tục và khơi thông hiệu suất thực tế của bộ máy công quyền.
Ba là, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm gắn với đặc thù địa bàn
Công tác bồi dưỡng cần tiếp tục bám sát phương châm “đúng người, đúng việc, đúng nhu cầu”, tập trung nâng cao kỹ năng thực hành công vụ, quản trị hành chính hiện đại và kỹ năng số, thay vì đào tạo dàn trải, thuần lý thuyết. Các chương trình bồi dưỡng cần tập trung khai thác, chuyển hóa nền tảng tri thức này thành năng lực hành chính thực tế, quy hoạch những nhân sự mũi nhọn làm lực lượng kế cận dài hạn cho mô hình chính quyền 02 cấp.
Bốn là, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá cán bộ gắn liền với cơ chế phân cấp, ủy quyền
Tiếp tục tuân thủ nghiêm túc các quy trình, tiêu chí phân loại chất lượng nhân sự định kỳ theo đúng Quy định số 366-QĐ/TW của Bộ Chính trị và Nghị định số 90/2020/NĐ-CP của Chính phủ. Kết quả phân loại phải phản ánh khách quan, chính xác năng lực thực thi công vụ và được sử dụng làm căn cứ duy nhất, quyết định trong công tác quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng hoặc tinh giản biên chế. Triển khai hệ thống đánh giá hiệu quả công việc của đội ngũ cán bộ, công chức bằng KPI. Gắn công tác đánh giá với việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và chính quyền cơ sở. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra công vụ thường xuyên nhằm bảo đảm đội ngũ cán bộ, công chức đặc biệt là diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao ý thức trách nhiệm và kỷ luật hành chính.