Giải pháp tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp tư nhân nội địa với khu vực FDI tại tỉnh Thái Nguyên

Trong sự phát triển của kinh tế tư nhân, việc liên kết chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp tư nhân nội địa với khu vực FDI đóng vai trò quan trọng, không chỉ là sự hợp tác thương mại mà còn là “chìa khoá” để nâng tầm nền kinh tế địa phương. Mối liên kết này sẽ tạo ra động lực thúc đẩy chuyển giao công nghệ và năng suất lao động cho khu vực kinh tế tư nhân, kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ bền vững, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị, mở rộng thị trường ra quốc tế, đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế dài hạn của địa phương.
Tuy nhiên, thực trạng phát triển của kinh tế tư nhân tại Thái Nguyên hiện nay cho thấy sự hiện diện của các tập đoàn FDI đa quốc gia (điển hình là Samsung) vẫn chưa tạo ra hiệu ứng lan tỏa đủ lớn để dẫn dắt khu vực tư nhân nội địa. Sự đứt gãy trong chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI đang là "điểm nghẽn" khiến kinh tế tư nhân địa phương vẫn quẩn quanh ở quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Mặc dù Thái Nguyên là địa phương sản xuất điện tử lớn, nhưng tỷ lệ nội địa hóa vẫn thấp, doanh nghiệp địa phương chủ yếu tham gia ở các phân khúc giá trị gia tăng thấp như bao bì, dịch vụ logistics cơ bản hoặc cung ứng vật tư giản đơn. Các doanh nghiệp nội địa khó tiếp cận công nghệ mới từ FDI dẫn đến việc tham gia vào chuỗi cung ứng các sản phẩm chủ lực như chất bán dẫn hay linh kiện điện tử thông minh vẫn còn rất hạn chế.
Sự liên kết lỏng lẻo giữa doanh nghiệp tư nhân nội địa với khu vực FDI ở Thái Nguyên là do một số nguyên nhân cơ bản sau:
Về phía cơ chế, chính sách: mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng thủ tục hành chính vẫn còn những rào cản nhất định. Việc thiếu một hệ thống thông tin dữ liệu dùng chung để chia sẻ nhu cầu của doanh nghiệp FDI và khả năng cung ứng của doanh nghiệp nội địa khiến các bên khó tìm thấy nhau.
Về phía môi trường đầu tư: sự liên kết giữa "Ba nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) chưa thực sự đi vào chiều sâu, dẫn đến lãng phí nguồn lực đào tạo khi lao động ra trường chưa đáp ứng ngay được yêu cầu của công nghiệp 4.0.
Về phía doanh nghiệp tư nhân: thiếu tầm nhìn chiến lược và nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Hầu hết doanh nghiệp thiếu kỹ năng lao động chuyên môn cao và quy trình sản xuất chưa được tối ưu hóa theo tiêu chuẩn quốc tế.
Do đó, để tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nội địa và khu vực FDI trong thời gian tới, tỉnh Thái Nguyên cần thực hiện quyết liệt các giải pháp:
Một là, tiếp tục triển khai mạnh mẽ và có hiệu quả mô hình "Luồng xanh 24 giờ" và "Luồng xanh 60%" đối với các dự án đầu tư trọng điểm có tính lan tỏa và cam kết liên kết chuỗi. Cơ chế này sẽ rút ngắn tối đa thời gian xử lý thủ tục hành chính về đất đai, môi trường và đầu tư, giúp các dự án phụ trợ của doanh nghiệp tư nhân nhanh chóng đi vào hoạt động. "Luồng xanh" không chỉ là tốc độ, mà là sự minh bạch và đồng hành của chính quyền với doanh nghiệp nội địa trong hành trình gia nhập chuỗi giá trị.
Hai là, khai thác tối đa các chính sách đặc thù từ Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Chú trọng cải thiện môi trường kinh doanh, cụ thể hoá các chính sách hỗ trợ về tiếp cận đất đai; hỗ trợ tài chính, tín dụng; hỗ trợ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực. Đây là những đòn bẩy trực tiếp khuyến khích doanh nghiệp nội đầu tư nâng cấp công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng năng suất lao động.
Ba là, xây dựng tiêu chí liên kết khi thu hút đầu tư FDI. Trong công tác xúc tiến đầu tư, tỉnh cần nghiên cứu xây dựng các tiêu chí cam kết sử dụng tỷ lệ nhất định sản phẩm, dịch vụ từ doanh nghiệp địa phương đối với các dự án FDI mới. Nhà nước đóng vai trò trung gian kết nối, khuyến khích các doanh nghiệp lớn dẫn dắt thông qua các chương trình chuyển giao công nghệ và hỗ trợ thử nghiệm sản phẩm cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa,.
Bốn là, thực hiện thí điểm mô hình "Doanh nghiệp chuyển đổi số - xanh". Lựa chọn các doanh nghiệp tư nhân tiêu biểu trong các ngành mũi nhọn như cơ khí chế tạo, điện tử để hỗ trợ thí điểm chuyển đổi toàn diện. Việc đạt được các chứng chỉ xanh và chuẩn mực ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) sẽ là "giấy thông hành" quan trọng để doanh nghiệp tư nhân Thái Nguyên trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Năm là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực theo mô hình "Liên kết ba nhà". Các trường đại học, cao đẳng trong tỉnh phải phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp FDI để đào tạo nhân lực chất lượng cao theo đơn đặt hàng, đảm bảo lao động có kỹ năng được sử dụng ngay vào dây chuyền sản xuất hiện đại.
Liên kết chuỗi giá trị là con đường tất yếu để kinh tế tư nhân Thái Nguyên vươn mình và phát triển bền vững. Việc tận dụng "thời điểm vàng" khi thực hiện các nghị quyết mới của Trung ương và Quốc hội, cùng với sự quyết tâm trong triển khai mô hình "Luồng xanh", sẽ tạo ra xung lực mới cho kinh tế tư nhân địa phương. Khi khu vực tư nhân nội địa đủ mạnh để "đứng trên vai người khổng lồ" FDI, Thái Nguyên không chỉ đạt được các mục tiêu tăng trưởng GRDP mà còn thực sự trở thành một cực tăng trưởng kinh tế hiện đại, tự chủ và hội nhập sâu rộng của khu vực trung du, miền núi phía Bắc./.
Tài liệu tham khảo
1. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên (2025), Kế hoạch hành động số 08-KH/TU, ngày 08/8/2025 thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
2. Ban Chấp hành Trung ương (2025), Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
3. Quốc hội (2025), Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.
4. Sở Tài chính Thái Nguyên (2026), Báo cáo số 1666/BC-STC ngày 27/02/2026 kết quả Triển khai, thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
5. Tỉnh ủy Thái Nguyên (2025), Đề án số 15-ĐA/TU ngày 10/12/2025 phát triển kinh tế tư nhân tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030.