HƯỚNG DẪN SỐ 02-HD/TW, NGÀY 07/8/2026 CỦA BAN BÍ THƯ VỀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỤ THỂ THI HÀNH ĐIỀU LỆ ĐẢNG VÀ YÊU CẦU ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG Ở CƠ SỞ

Một số nội dung đáng chú ý trong Hướng dẫn số 02-HD/TW
1. Làm rõ yêu cầu đối với người vào Đảng và đảng viên
Hướng dẫn số 02-HD/TW quy định cụ thể về tuổi đời, trình độ học vấn của người vào Đảng trong một số trường hợp đặc biệt; làm rõ yêu cầu đối với việc thực hiện nhiệm vụ được giao của đảng viên. Theo đó, nhiệm vụ được giao cho đảng viên bao gồm nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ do tổ chức đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội phân công. Việc xác định và đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ vì vậy được đặt trong mối quan hệ với chức trách, nhiệm vụ cụ thể của từng đảng viên. Hoàn thành tốt nhiệm vụ không chỉ thể hiện ở việc hoàn thành về số lượng công việc, mà phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả và thời gian theo yêu cầu.
Đối với tổ chức cơ sở đảng, đây là căn cứ quan trọng để thực hiện tốt việc phân công nhiệm vụ, theo dõi, kiểm tra, giám sát và đánh giá đảng viên. Chi bộ có trách nhiệm phân công nhiệm vụ cho đảng viên, quan tâm giúp đỡ, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện nhiệm vụ của đảng viên, qua đó tạo cơ sở để đánh giá đảng viên hằng năm. Chất lượng đảng viên được thể hiện trước hết ở ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao và vai trò tiên phong, gương mẫu trong công tác và trong đời sống.
2. Cụ thể hóa quy trình kết nạp Đảng và công nhận đảng viên chính thức
Hướng dẫn số 02-HD/TW tiếp tục cụ thể hoá thủ tục xem xét kết nạp đảng viên, kể cả kết nạp lại, việc xem xét kết nạp đối với người vào Đảng trong những trường hợp thay đổi đơn vị công tác, học tập hoặc nơi cư trú. Đồng thời quy định việc phân công đảng viên chính thức theo dõi, giúp đỡ đảng viên dự bị.
Đây là những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phát triển đảng viên ở cơ sở, chất lượng đảng viên được kết nạp có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đội ngũ đảng viên và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Do đó, trong quá trình tổ chức thực hiện, cấp uỷ, tổ chức đảng và đảng viên được phân công giúp đỡ quần chúng cần thực hiện đầy đủ các bước theo quy định, đồng thời coi trọng chất lượng chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, động cơ vào Đảng và quá trình rèn luyện, phấn đấu của người vào Đảng.
Đối với việc công nhận đảng viên chính thức, Hướng dẫn quy định hồ sơ gồm các tài liệu liên quan như giấy chứng nhận học lớp bồi dưỡng đảng viên mới, bản tự kiểm điểm của đảng viên dự bị, bản nhận xét của đảng viên được phân công giúp đỡ, nhận xét của tổ chức chính trị - xã hội và nghị quyết của chi bộ, quyết định của cấp ủy có thẩm quyền.
Những quy định này đòi hỏi chi bộ, cấp uỷ có thẩm quyền phải thực hiện việc xem xét, đánh giá đảng viên dự bị một cách khách quan, thực chất; không đơn thuần xem xét việc hoàn thành hồ sơ mà phải đánh giá quá trình rèn luyện, phấn đấu và sự trưởng thành của đảng viên dự bị trong thực tiễn.
3. Tăng cường quản lý thẻ, hồ sơ và cơ sở dữ liệu đảng viên
Quản lý đảng viên là một nội dung quan trọng của công tác tổ chức xây dựng Đảng. Hướng dẫn số 02-HD/TW tiếp tục cụ thể hoá thành phần hồ sơ đảng viên, trong đó có phiếu đảng viên điện tử; việc bổ sung hồ sơ khi đảng viên được công nhận chính thức; cập nhật những thay đổi liên quan đến quá trình công tác, học tập, rèn luyện và hoàn cảnh của đảng viên... qua ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử”; cấp uỷ, chi uỷ, chi bộ có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và xác nhận theo quy định.
Việc đẩy mạnh quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu đảng viên trên môi trường số là bước phát triển phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác tổ chức xây dựng Đảng. Chuyển đổi số trong quản lý đảng viên không đồng nghĩa với việc đồng nhất quản lý đảng viên bằng quản lý dữ liệu. Quản lý đảng viên thực chất còn phải gắn với quản lý về chính trị tư tưởng, việc thực hiện nhiệm vụ, chấp hành nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, ý thức nêu gương cũng như mối liên hệ của đảng viên với tổ chức đảng và nhân dân.
Vì vậy, cùng với việc chuẩn hoá và cập nhật dữ liệu, tổ chức cơ sở đảng cần tiếp tục thực hiện tốt việc nắm tình hình, giáo dục, rèn luyện, kiểm tra, giám sát và đánh giá đảng viên. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm công tác quản lý đảng viên vừa chặt chẽ về hồ sơ, chính xác về dữ liệu, vừa thực chất về chính trị, tư tưởng và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
4. Làm rõ trách nhiệm và quy trình chuyển sinh hoạt Đảng
Hướng dẫn số 02-HD/TW làm rõ trách nhiệm của đảng viên, chi bộ và cấp ủy trong việc chuyển sinh hoạt Đảng; quy định về chuyển sinh hoạt chính thức, chuyển sinh hoạt tạm thời và quản lý sinh hoạt Đảng trong một số trường hợp cụ thể. Theo đó, đảng viên khi chuyển công tác, nghỉ hưu, nghỉ mất sức, phục viên, thay đổi nơi cư trú lâu dài hoặc thuộc những trường hợp phải chuyển sinh hoạt Đảng có trách nhiệm thực hiện đúng quy định, đồng thời bảo quản hồ sơ chuyển sinh hoạt Đảng.
Từ yêu cầu này, tổ chức cơ sở đảng cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý đảng viên, nhất là đối với đảng viên thay đổi nơi công tác, học tập hoặc cư trú. Không để xảy ra tình trạng đảng viên bị gián đoạn trong sinh hoạt Đảng hoặc không được quản lý đầy đủ do thực hiện không đúng quy trình chuyển sinh hoạt. Thực hiện nghiêm các quy định về chuyển sinh hoạt Đảng bảo đảm quyền và nghĩa vụ của đảng viên, góp phần duy trì tính liên tục, thống nhất trong công tác quản lý đảng viên.
5. Cụ thể hoá quy định về Huy hiệu Đảng và công tác khen thưởng
Hướng dẫn số 02-HD/TW quy định việc xét tặng Huy hiệu Đảng đối với đảng viên đủ 30, 35, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75, 80, 85, 90, 95 năm tuổi Đảng. Trường hợp đảng viên bị bệnh nặng được xét tặng Huy hiệu 30, 35, 40, 45, 50, 55, 60, 65 năm tuổi Đảng sớm, nhưng thời gian xét tặng sớm không được quá 12 tháng so với thời gian quy định; được xét tặng Huy hiệu 70, 75, 80, 85, 90, 95 năm tuổi Đảng sớm, nhưng thời gian xét tặng sớm không được quá 24 tháng so với thời gian quy định.
Về công tác khen thưởng, Hướng dẫn quy định việc khen thưởng đối với tổ chức đảng và đảng viên theo định kỳ và không theo định kỳ; trong đó chú trọng khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc, có tính tiêu biểu, điển hình trong các lĩnh vực công tác.
Khen thưởng trong Đảng không chỉ nhằm ghi nhận thành tích mà còn có ý nghĩa giáo dục, động viên và tạo động lực để tổ chức đảng, đảng viên tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Vì vậy, công tác khen thưởng cần bảo đảm chính xác, kịp thời, công khai, đúng đối tượng và thực chất; tránh biểu dương, khen thưởng dàn trải, bình quân hoặc chạy theo thành tích.
Những yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng ở cơ sở
Từ những nội dung được cụ thể hoá trong Hướng dẫn số 02-HD/TW, có thể thấy việc tổ chức thực hiện ở cơ sở đặt ra yêu cầu cần tuân thủ các quy định và tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tổ chức xây dựng Đảng.
Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên
Trước hết, cấp ủy các cấp cần tổ chức quán triệt đầy đủ, kịp thời những nội dung của Hướng dẫn số 02-HD/TW, nhất là những nội dung liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đảng và trách nhiệm của đảng viên. Đồng thời, cần giải đáp những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, giúp cấp uỷ, cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng và đảng viên hiểu đúng, thực hiện đúng và thống nhất các quy định.
Đối với chi bộ, cần gắn việc thực hiện Hướng dẫn với các hoạt động thường xuyên như sinh hoạt chi bộ, quản lý đảng viên, phân công nhiệm vụ cho đảng viên, công tác phát triển đảng viên và chuyển sinh hoạt Đảng. Qua đó, từng bước nâng cao ý thức chấp hành Điều lệ Đảng, quy định và hướng dẫn của Đảng; khắc phục tình trạng hiểu không đầy đủ, vận dụng không thống nhất hoặc thực hiện mang tính thủ tục.
Hai là, nâng cao chất lượng công tác tạo nguồn và kết nạp đảng viên
Công tác phát triển đảng viên phải hướng vào nâng cao chất lượng đội ngũ, bảo đảm sự kế thừa và phát triển của Đảng. Tổ chức cơ sở đảng cần chủ động phát hiện, lựa chọn và bồi dưỡng quần chúng ưu tú từ thực tiễn công tác, lao động, học tập; chú trọng các đối tượng, địa bàn còn khó khăn về nguồn phát triển đảng viên. Quá trình tạo nguồn phải gắn với giáo dục, rèn luyện và thử thách trong thực tiễn để người vào Đảng có nhận thức đúng đắn về mục đích, lý tưởng của Đảng, có động cơ vào Đảng trong sáng và có quá trình phấn đấu thực chất.
Việc vận dụng những quy định đối với các trường hợp đặc biệt phải được thực hiện đúng điều kiện, tiêu chuẩn, trình tự và thẩm quyền; không vì yêu cầu phát triển số lượng mà hạ thấp tiêu chuẩn kết nạp đảng viên.
Ba là, nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục, rèn luyện và đánh giá đảng viên
Quản lý đảng viên phải được đặt trong tổng thể các khâu quản lý, giáo dục, rèn luyện, phân công nhiệm vụ, kiểm tra, giám sát và đánh giá đảng viên. Việc ứng dụng cơ sở dữ liệu và hồ sơ điện tử tạo điều kiện nâng cao tính chính xác, thống nhất và kịp thời của thông tin phục vụ quản lý. Tuy nhiên, tổ chức cơ sở đảng cần tránh đồng nhất quản lý dữ liệu với quản lý đảng viên. Quản lý đảng viên thực chất phải gắn với việc nắm chắc tình hình chấp hành Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng; việc thực hiện nhiệm vụ được giao; ý thức tổ chức kỷ luật; phẩm chất đạo đức, lối sống; tinh thần trách nhiệm, ý thức nêu gương và mối liên hệ với nhân dân. Trên cơ sở đó, việc đánh giá, xếp loại đảng viên phải phản ánh đúng thực chất, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ và quá trình phấn đấu, rèn luyện làm cơ sở quan trọng; hạn chế tình trạng đánh giá chung chung, bình quân hoặc nặng về hình thức.
Bốn là, nâng cao năng lực và trách nhiệm của cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng
Hướng dẫn số 02-HD/TW đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ trực tiếp tham mưu và thực hiện công tác tổ chức xây dựng Đảng. Cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng cần nắm vững Điều lệ Đảng, các quy định, hướng dẫn, nghiệp vụ công tác tổ chức, phương pháp làm việc khoa học, chính xác, thận trọng và trách nhiệm.
Trong điều kiện đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng cần được bồi dưỡng năng lực khai thác, cập nhật, quản lý và sử dụng dữ liệu; đồng thời phải nhận thức đầy đủ yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin đảng viên; cần đề cao trách nhiệm cá nhân trong từng khâu, từng quy trình nghiệp vụ, bởi chất lượng tham mưu và tổ chức thực hiện công tác tổ chức xây dựng Đảng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên.
Năm là, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thi hành Điều lệ Đảng
Cấp ủy và ủy ban kiểm tra các cấp cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện những nội dung như công tác kết nạp đảng viên, quản lý đảng viên, chuyển sinh hoạt Đảng, quản lý hồ sơ và dữ liệu đảng viên; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót từ cơ sở, góp phần bảo đảm các quy định của Đảng được thực hiện nghiêm túc, thống nhất.
Hướng dẫn số 02-HD/TW, ngày 07/8/2026 của Ban Bí thư về một số vấn đề cụ thể thi hành Điều lệ Đảng là văn bản có ý nghĩa thiết thực đối với việc cụ thể hoá và tổ chức thực hiện Điều lệ Đảng trong thực tiễn. Đối với tổ chức cơ sở đảng, thực hiện Hướng dẫn số 02-HD/TW cần gắn với tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, làm tốt công tác tạo nguồn và phát triển đảng viên, tăng cường quản lý, giáo dục và rèn luyện đảng viên, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác tổ chức xây dựng Đảng, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành Điều lệ Đảng. Mỗi quy định, quy trình nghiệp vụ nếu được thực hiện nghiêm túc, thống nhất, thực chất sẽ góp phần củng cố tổ chức, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao sức chiến đấu của tổ chức đảng trong thời kỳ mới.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quy định số 208-QĐ/TW, ngày 26/7/2026 về thi hành Điều lệ Đảng.
2. Ban Bí thư, Hướng dẫn số 02-HD/TW, ngày 07/8/2026 về một số vấn đề cụ thể thi hành Điều lệ Đảng.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam Khoá XI

ThS. Phạm Thu Thủy
Khoa Xây dựng Đảng