Xây dựng môi trường học tập số ở Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên hiện nay

Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trên nền tảng số; Quyết định số 749/QĐ-TTg, ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia xác định giáo dục là một trong những lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tiếp tục khẳng định yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giáo dục, đào tạo, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế số, xã hội số, công dân số, coi chuyển đổi số là động lực quan trọng để đổi mới phương thức quản lý, dạy học và học tập.
Đối với hệ thống các trường chính trị, xây dựng môi trường học tập số không chỉ là xu hướng tất yếu của giáo dục hiện đại mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Trong bối cảnh đó, Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên đang từng bước triển khai xây dựng môi trường học tập số nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước và yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay.
Môi trường học tập số có thể được hiểu là hệ sinh thái ứng dụng công nghệ số nhằm phục vụ toàn diện các hoạt động giảng dạy, học tập, quản lý và nghiên cứu trong cơ sở giáo dục. Đây không chỉ là việc đưa công nghệ thông tin vào lớp học mà còn là quá trình xây dựng không gian học tập hiện đại, kết nối linh hoạt giữa người dạy, người học và hệ thống quản lý đào tạo trên nền tảng số. Môi trường học tập số bao gồm nhiều yếu tố cấu thành như hạ tầng công nghệ thông tin, mạng internet, thiết bị dạy học thông minh, học liệu điện tử, thư viện số, lớp học trực tuyến, phần mềm quản lý đào tạo và các nền tảng tương tác học tập. Đồng thời, môi trường này còn đòi hỏi đội ngũ giảng viên và học viên phải có kỹ năng số cần thiết để khai thác, sử dụng hiệu quả các công cụ công nghệ trong quá trình dạy và học. Trong các trường chính trị hiện nay, xây dựng môi trường học tập số góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị theo hướng hiện đại, tăng tính chủ động, sáng tạo và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong tình hình mới.
Môi trường học tập số có vai trò đặc biệt quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại các trường chính trị hiện nay.
Trước hết, môi trường học tập số góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm. Thay vì chủ yếu truyền đạt kiến thức theo phương pháp truyền thống, giảng viên có thể sử dụng bài giảng điện tử, video, hình ảnh, sơ đồ tư duy, hệ thống câu hỏi trực tuyến để tăng tính trực quan, sinh động và khả năng tương tác trong giờ học.   Thứ hai, môi trường học tập số giúp học viên phát huy tính chủ động, tự học và tự nghiên cứu thông qua việc dễ dàng tiếp cận tài liệu điện tử, thư viện số, các diễn đàn trao đổi học thuật và hệ thống học tập trực tuyến. Người học có thể học tập mọi lúc, mọi nơi, ôn tập và khai thác kiến thức linh hoạt hơn so với phương thức học tập truyền thống.
Thứ ba, môi trường học tập số góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo và điều hành nhà trường thông qua việc ứng dụng phần mềm quản lý học viên, quản lý điểm, lịch học, hồ sơ và văn bản điện tử, từ đó giúp tiết kiệm thời gian, giảm thủ tục hành chính và nâng cao tính chính xác trong quản lý.
Thứ tư, việc xây dựng môi trường học tập số tạo điều kiện nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên và học viên, giúp thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong hệ thống chính trị và nền hành chính hiện nay.
Thứ năm, môi trường học tập số góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương chuyển đổi số quốc gia, từng bước xây dựng mô hình trường chính trị hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ trong tình hình mới, đồng thời nâng cao khả năng kết nối, chia sẻ tri thức và phát triển văn hóa học tập trong nhà trường.
Trong những năm gần đây, Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên đã từng bước quan tâm xây dựng môi trường học tập số và đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhà trường đã chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, nâng cấp hệ thống mạng internet, trang bị máy tính, máy chiếu và từng bước xây dựng phòng học hiện đại phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập. Đội ngũ giảng viên đã bước đầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy thông qua việc thiết kế bài giảng điện tử, khai thác học liệu số và sử dụng các phần mềm hỗ trợ trình chiếu nhằm nâng cao tính trực quan, sinh động của bài học. Bên cạnh đó, việc sử dụng tài liệu điện tử, nhóm trao đổi trực tuyến trên các nền tảng số đã góp phần tăng cường tương tác giữa giảng viên với học viên, hỗ trợ trao đổi thông tin, giao nhiệm vụ học tập và chia sẻ tài liệu thuận lợi hơn. Không chỉ trong hoạt động chuyên môn, một số nội dung quản lý, điều hành của Nhà trường cũng từng bước được số hóa như quản lý văn bản điện tử, phòng họp không giấy, trao đổi công việc trên môi trường mạng, quản lý hồ sơ và thông tin đào tạo, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tiết kiệm thời gian và từng bước đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt khi Nhà trường đẩy mạnh thực hiện các tiêu chí để Trường đạt trường chính trị chuẩn mức 2 vào năm 2027.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình xây dựng môi trường học tập số tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên vẫn còn gặp một số khó khăn, hạn chế. Hệ thống học liệu số phục vụ giảng dạy và nghiên cứu tuy đã được quan tâm xây dựng nhưng chưa thật sự phong phú, đồng bộ và cập nhật thường xuyên, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo trong bối cảnh chuyển đổi số. Kỹ năng số của một bộ phận giảng viên và học viên còn hạn chế, nhất là khả năng khai thác các nền tảng số, thiết kế bài giảng điện tử và ứng dụng công nghệ trong hoạt động chuyên môn. Nhà trường hiện chưa có nền tảng học tập trực tuyến thống nhất, đồng bộ để phục vụ hiệu quả cho hoạt động dạy học, quản lý và tương tác học thuật. Bên cạnh đó, điều kiện kinh phí đầu tư cho hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị và nguồn nhân lực chuyên trách về công nghệ còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai chuyển đổi số trong nhà trường. Ngoài ra, ở một số giảng viên và học viên vẫn còn tâm lý quen với phương pháp dạy học truyền thống, chưa mạnh dạn tiếp cận và ứng dụng các phương thức dạy học số, dẫn đến hiệu quả xây dựng môi trường học tập số chưa thật sự đồng đều và toàn diện.
Những hạn chế trong xây dựng môi trường học tập số tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Trước hết, nhận thức về vai trò và tầm quan trọng của chuyển đổi số ở một số cán bộ, giảng viên và học viên còn chưa đồng đều; vẫn còn tư tưởng xem chuyển đổi số chủ yếu là ứng dụng công nghệ thông tin đơn thuần, chưa nhận thức đầy đủ đây là quá trình đổi mới toàn diện về tư duy quản lý, phương pháp giảng dạy và hình thức học tập. Bên cạnh đó, điều kiện hạ tầng công nghệ, trang thiết bị kỹ thuật và nguồn lực phục vụ chuyển đổi số còn hạn chế, trong khi nhu cầu đầu tư cho hệ thống mạng, phần mềm, học liệu số và đào tạo kỹ năng số ngày càng lớn. Đội ngũ nhân lực có chuyên môn sâu về công nghệ thông tin phục vụ quản trị và hỗ trợ kỹ thuật chưa có, dẫn đến việc triển khai một số nội dung chuyển đổi số còn chậm và thiếu đồng bộ. Ngoài ra, Nhà trường chưa xây dựng được cơ chế phối hợp thật sự chặt chẽ giữa các bộ phận trong triển khai chuyển đổi số; kế hoạch phát triển môi trường học tập số còn mang tính nhỏ lẻ, chưa có chiến lược dài hạn rõ ràng, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu phát triển của trường chính trị trong giai đoạn hiện nay.
Trên cơ sở những kết quả đạt được, đồng thời xuất phát từ những khó khăn, hạn chế và yêu cầu của công cuộc chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay, việc xây dựng môi trường học tập số tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên cần được triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp thiết thực, phù hợp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, cụ thể:
- Nâng cao nhận thức về chuyển đổi số trong Nhà trường

Để xây dựng môi trường học tập số hiệu quả, trước hết cần nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo. Nhà trường cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền thông qua sinh hoạt chuyên môn, hội thảo, tọa đàm, tập huấn nhằm giúp giảng viên và học viên hiểu rõ chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin mà còn là quá trình đổi mới toàn diện về tư duy quản lý, phương pháp giảng dạy và phương thức học tập. Đồng thời, cần gắn nhiệm vụ chuyển đổi số với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, xem đây là yêu cầu tất yếu để xây dựng trường chính trị hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới. Việc nâng cao nhận thức đúng đắn sẽ tạo sự thống nhất về tư tưởng và hành động, góp phần khắc phục tâm lý ngại thay đổi, từng bước hình thành văn hóa số trong Nhà trường.
- Hoàn thiện hạ tầng công nghệ phục vụ học tập số

Hạ tầng công nghệ là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả môi trường học tập số. Vì vậy, Nhà trường cần tiếp tục quan tâm đầu tư hệ thống mạng internet tốc độ cao, trang thiết bị dạy học hiện đại như máy tính, máy chiếu, màn hình tương tác, thiết bị hội nghị trực tuyến và từng bước xây dựng phòng học thông minh đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy. Cùng với đó, cần xây dựng thư viện số, kho học liệu điện tử dùng chung, bảo đảm nguồn tài liệu phong phú, cập nhật và thuận lợi cho giảng viên, học viên khai thác trong quá trình giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Việc hoàn thiện hạ tầng công nghệ không chỉ hỗ trợ hoạt động chuyên môn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và khả năng kết nối, chia sẻ tri thức trong nhà trường.
- Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng số hóa

Xây dựng môi trường học tập số đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại, phát huy tính chủ động và sáng tạo của người học. Đội ngũ giảng viên cần tăng cường sử dụng bài giảng điện tử, học liệu đa phương tiện, video minh họa, sơ đồ tư duy và các phần mềm hỗ trợ giảng dạy nhằm làm cho bài học lý luận chính trị trở nên trực quan, sinh động và dễ tiếp cận hơn. Đồng thời, cần kết hợp linh hoạt giữa hình thức dạy học trực tiếp với trực tuyến, từng bước triển khai mô hình lớp học kết hợp nhằm nâng cao khả năng tương tác và mở rộng không gian học tập. Nhà trường cũng cần khuyến khích học viên tham gia thảo luận, trao đổi, làm bài tập và phản hồi trên các nền tảng số, qua đó hình thành kỹ năng tự học, tự nghiên cứu và khả năng thích ứng với môi trường học tập hiện đại.
- Nâng cao năng lực số cho giảng viên và học viên

Con người là yếu tố quyết định hiệu quả của chuyển đổi số, do đó cần chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên và học viên. Nhà trường cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng công nghệ, thiết kế bài giảng điện tử, khai thác nền tảng học tập trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Bên cạnh đó, cần trang bị cho học viên kỹ năng khai thác thông tin trên môi trường mạng, kỹ năng sử dụng phần mềm học tập, xử lý dữ liệu và kỹ năng an toàn số nhằm nâng cao hiệu quả học tập và khả năng tự bảo vệ trước các rủi ro trên không gian mạng. Việc nâng cao năng lực số sẽ giúp đội ngũ giảng viên và học viên chủ động thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục và trong thực tiễn công tác hiện nay.
- Đẩy mạnh số hóa công tác quản lý và điều hành

Để xây dựng môi trường học tập số đồng bộ, Nhà trường cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý và điều hành. Các hoạt động như quản lý hồ sơ học viên, điểm danh, theo dõi kết quả học tập, quản lý lịch giảng dạy và lưu trữ dữ liệu cần được thực hiện trên nền tảng số hiệu quả hơn nữa nhằm bảo đảm tính chính xác, nhanh chóng và thuận tiện. Đồng thời, cần tăng cường sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số và các phần mềm quản lý điều hành trong xử lý công việc, góp phần giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà trường. Việc số hóa công tác quản lý không chỉ giúp nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động điều hành mà còn tạo nền tảng quan trọng để hình thành mô hình quản trị trường học hiện đại.
- Tăng cường bảo đảm an toàn thông tin trong môi trường số

Cùng với quá trình chuyển đổi số, vấn đề bảo đảm an toàn thông tin cần được đặc biệt quan tâm nhằm xây dựng môi trường học tập số an toàn, lành mạnh. Nhà trường đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên và học viên về trách nhiệm bảo mật dữ liệu, sử dụng internet an toàn và tuân thủ các quy định về an ninh mạng. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát, định hướng thông tin trên không gian mạng, chủ động đấu tranh với các thông tin xấu độc, sai trái có thể ảnh hưởng đến tư tưởng, nhận thức của học viên. Bên cạnh đó, cần quan tâm đầu tư các giải pháp kỹ thuật bảo mật hệ thống dữ liệu, phòng chống mất mát hoặc rò rỉ thông tin trong quá trình quản lý và vận hành môi trường học tập số. Qua đó, góp phần bảo đảm quá trình chuyển đổi số trong nhà trường diễn ra an toàn, hiệu quả và bền vững.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, xây dựng môi trường học tập số đã trở thành xu hướng tất yếu đối với các trường chính trị hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo và nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ trong tình hình mới. Quá trình này không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin hay đầu tư trang thiết bị hiện đại mà còn đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ về tư duy quản lý, phương pháp giảng dạy của giảng viên và phương thức học tập của học viên theo hướng hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn. Để thực hiện tốt mục tiêu đó, Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên cần tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên và học viên, đồng thời đẩy mạnh đổi mới quản lý, giảng dạy và học tập trên nền tảng số. Qua đó, từng bước xây dựng môi trường học tập hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong thời kỳ chuyển đổi số, góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương chuyển đổi số quốc gia và sớm hoàn thành các tiêu chí trường chính trị đạt chuẩn mức 2 vào năm 2027./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.        
2. Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
3. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
4. Quy định số 396-QĐ/TW ngày 6/1/2026 của Ban Bí thư về trường chính trị chuẩn.
5. Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.