Cơ chế sàng lọc và bố trí công chức theo Nghị định số 300/2026/NĐ-CP: bước đột phá trong đổi mới công tác quản lý nền công vụ

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn bộc lộ những khó khăn, hạn chế; trong đó, đáng ngại nhất là tư duy "biên chế suốt đời" và hệ quả của tình trạng "chỉ có lên, không có xuống" sau khi công chức được nâng ngạch hoặc bổ nhiệm chức vụ. Thực trạng này không chỉ triệt tiêu động lực phấn đấu của cá nhân, mà còn tạo ra sự trì trệ hệ thống, cản trở trực tiếp đến tiến trình hiện đại hóa nền công vụ.
Nhằm khắc phục tình trạng trên, ngày 29/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 300/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2026). Việc thể chế hóa cơ chế sàng lọc và bố trí lại vị trí công tác đối với công chức không hoàn thành nhiệm vụ là biện pháp kiên quyết nhằm cụ thể hóa nguyên tắc “có vào, có ra, có lên, có xuống” trong công tác cán bộ. Quy định mới này không chỉ thiết lập áp lực trách nhiệm liên tục trong quá trình thực thi công vụ, mà còn tạo động lực nội sinh thúc đẩy đội ngũ cán bộ, công chức chủ động tự đổi mới, không ngừng nâng cao hiệu suất và chất lượng sản phẩm hành chính tại cơ sở.
Nội dung cơ chế sàng lọc và thay đổi vị trí công tác
Để hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược nêu trên, Nghị định số 300/2026/NĐ-CP đã thiết lập một quy trình xử lý, sàng lọc và bố trí lại đối với công chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ một cách chặt chẽ và khách quan tại Điều 8 và Điều 9. Theo đó, hệ thống văn bản mới tại Điều 8 quy định rõ về tiêu chí đánh giá, phân loại và sàng lọc công chức dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch công tác, sản phẩm đầu ra định lượng và tỷ lệ hoàn thiện chỉ tiêu năng lực cốt lõi hành chính số; làm cơ sở pháp lý vững chắc để nhận diện chính xác những cá nhân có hiệu suất kém hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn vị trí việc làm.
Trên cơ sở kết quả sàng lọc đó, Điều 9 quy định cụ thể về quy trình điều chuyển, bố trí công tác phù hợp với năng lực thực tế, giao thẩm quyền cho người đứng đầu cơ quan sử dụng công chức thực hiện việc chủ động phân công lại tác nghiệp, điều chuyển sang vị trí việc làm khác dôi dư có yêu cầu thấp hơn, hoặc thực hiện các biện pháp tinh giản biên chế đối với trường hợp không thể bố trí, sắp xếp lại. Sự liên kết chặt chẽ giữa cơ chế đánh giá, sàng lọc và giải pháp phân công lại tác nghiệp này chính là nền tảng pháp lý cốt lõi, tạo ra những chuyển biến căn bản và tác động sâu sắc đến toàn bộ công tác quản lý cán bộ, công chức hiện nay.
 Ảnh hưởng của việc thực hiện nghị định đối với công tác quản lý cán bộ, công chức
Việc triển khai nội dung này tạo ra những tác động sâu sắc và toàn diện đến công tác quản lý nhân sự khu vực công, cụ thể:
 Tối ưu hóa cơ cấu vị trí việc làm và giải phóng quỹ biên chế dôi dư: Việc bố trí công chức không hoàn thành nhiệm vụ sang vị trí việc làm mới có ngạch thấp hơn là giải pháp nhằm giải phóng các vị trí biên chế và quỹ tiền lương dôi dư. Cơ chế này tạo điều kiện để các cơ quan nhà nước chủ động thu hút, tuyển dụng và bổ nhiệm những cá nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn năng lực, có hiệu suất thực tế cao và trình độ chuyên môn phù hợp vào làm việc trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước.
Xóa bỏ tư duy an toàn và thúc đẩy động lực tự học tập liên tục: Thể chế mới tạo ra áp lực trách nhiệm liên tục hằng ngày đối với đội ngũ thực thi công vụ. Khi vị trí ngạch chức danh không còn là sự bảo đảm vĩnh viễn đến tuổi nghỉ hưu, mỗi cán bộ, công chức bắt buộc phải tự thay đổi nhận thức, khắc phục tâm lý trì trệ, thụ động, chủ động học tập, nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của vị trí việc làm đảm nhận.
 Siết chặt kỷ luật hành chính và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu: Việc thực thi nghiêm túc cơ chế bố trí lại vị trí công tác thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật hành chính, đồng thời nâng cao tính chịu trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác quản lý nhân sự. Người đứng đầu phòng chuyên môn hoặc thủ trưởng cơ quan không thể bao che cho sự yếu kém của thuộc cấp, từ đó góp phần đẩy mạnh tiến trình cải cách hành chính, củng cố và xây dựng vững chắc niềm tin của nhân dân đối với cơ quan công quyền.
Sự thay đổi thể chế về sàng lọc và bố trí lại vị trí việc làm theo Nghị định số 300/2026/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức giúp cơ quan nhà nước chủ động tối ưu hóa cơ cấu tổ chức và giải phóng quỹ biên chế dôi dư để thu hút các nhân sự có trình độ chuyên môn phù hợp. Đồng thời, cơ chế này thiết lập áp lực trách nhiệm liên tục, tạo động lực nội sinh bắt buộc mỗi cán bộ, công chức phải không ngừng học tập, nâng cao hiệu suất thực thi công vụ. Song song với đó, việc siết chặt trách nhiệm giải trình của người đứng đầu sẽ là chìa khóa để xây dựng một nền hành chính liêm chính và phục vụ. Việc thực thi nghiêm túc, khách quan Nghị định số 300/2026/NĐ-CP trong thời gian tới chắc chắn sẽ tạo nên xung lực mới, góp phần hiện đại hóa nền công vụ và củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào các cơ quan quyền lực nhà nước.
Tài liệu tham khảo

1. Chính phủ (2025), Nghị định số 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức.

2. Chính phủ (2026), Nghị định số 300/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 170/2025/NĐ-CP.

ThS Trần Thu Trang
GVC khoa Nhà nước và pháp luật