Đề án Phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030

Thái Nguyên là tỉnh trung du, miền núi phía Bắc, có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa và quốc phòng – an ninh; là trung tâm của căn cứ địa Việt Bắc, nơi gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc và hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng, Chính phủ trong thời kỳ kháng chiến. Trải qua các giai đoạn lịch sử, Nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên đã hun đúc nên truyền thống yêu nước, đoàn kết, cần cù, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa.
Trong những năm qua, việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống di sản văn hóa vật thể, phi vật thể của tỉnh được quan tâm bảo tồn; phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” phát triển sâu rộng; đời sống tinh thần của Nhân dân từng bước được nâng cao; các giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ và phát huy.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, lĩnh vực văn hóa và con người của tỉnh vẫn còn những hạn chế, thách thức: một số giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một; thiết chế văn hóa, thể thao chưa đồng bộ; chất lượng nguồn nhân lực văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu; việc gắn kết giữa bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, du lịch chưa thực sự hiệu quả; phẩm chất, năng lực và khát vọng cống hiến của con người Thái Nguyên chưa được khơi dậy mạnh mẽ.
Trong bối cảnh đó, việc ban hành Đề án số 18-ĐA/TU ngày 10/12/2025 của Tỉnh ủy Thái Nguyên là hết sức cần thiết, nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; phát huy vai trò của văn hóa và con người như một nguồn lực nội sinh quan trọng, tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.
Về quan điểm chỉ đạo
Đề án được xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển; con người là trung tâm, chủ thể và là nguồn lực quan trọng nhất của sự phát triển. Phát triển văn hóa phải gắn chặt với xây dựng con người Thái Nguyên phát triển toàn diện; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phải song hành với phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh và hội nhập quốc tế.
Việc triển khai Đề án bảo đảm tính toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm; phát huy vai trò lãnh đạo của các cấp ủy đảng, quản lý của chính quyền, sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân.
Về mục tiêu tổng quát
Xây dựng con người Thái Nguyên phát triển toàn diện, có bản lĩnh chính trị, có tri thức, nhân ái, trách nhiệm, kỷ luật, năng động, sáng tạo, có khát vọng cống hiến; bảo tồn, phát huy có hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống, giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể gắn với phát triển du lịch; thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, xây dựng tỉnh Thái Nguyên trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, có thu nhập trung bình cao trước năm 2030.
Về mục tiêu cụ thể đến năm 2030

- Tỷ lệ gia đình văn hóa đạt từ 90% trở lên; tỷ lệ làng, thôn, tổ dân phố văn hóa đạt từ 90% trở lên; tỷ lệ cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa từ 92% trở lên.
- Tỷ lệ người dân tham gia luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên đạt trên 35%; tỷ lệ gia đình luyện tập thể dục, thể thao đạt trên 25%.
- 100% xã, phường đưa giáo dục đạo đức lối sống, hệ giá trị gia đình thời kỳ mới vào hương ước, quy ước cộng đồng khu dân cư.
- 100% người dân ở vùng sâu, vùng xa được hưởng thụ và tham gia các hoạt động văn hóa, được nghe, xem các kênh phát thanh, kênh truyền hình của quốc gia và địa phương.
- Xây dựng, hoàn thiện các thiết chế văn hóa, thể thao từ cấp tỉnh đến thôn, bản, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, thể dục thể thao của người dân và du khách.
- 100% các di tích được kiểm kê, phân loại, xác định giá trị và cấp độ bảo tồn sơ bộ; lập hồ sơ khoa học 03 di tích quốc gia đặc biệt, 05 di tích quốc gia, 25 di tích cấp tỉnh.
- Phấn đấu lập 01 hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể đề nghị UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận 10 di sản văn hóa phi vật thể vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
- Thực hiện số hóa 100% hồ sơ khoa học di tích đã được xếp hạng các cấp và 100% hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi danh nhân loại và quốc gia.
- Thực hiện đầu tư, tu bổ, tôn tạo, phục hồi 25 di tích đã được xếp hạng.
- Triển khai các nhóm dự án thành phần theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt về các di tích lịch sử quốc gia đặc biệt: ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn, danh lam thắng cảnh Hồ Ba Bể.
- Đầu tư xây dựng 03 làng/bản văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng tiêu chuẩn Asean.
-Xây dựng 01 bộ tài liệu giới thiệu về di tích lịch sử - văn hóa, các di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu đưa vào trường học phục vụ chương trình giáo dục lịch sử địa phương.
- Xây dựng cẩm nang giới thiệu về di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh tiêu biểu của tỉnh phục vụ tuyên truyền, quảng bá, phát triển du lịch.
- Sưu tầm, biên dịch, biên soạn, xuất bản từ 02 bộ sách chuyên đề về di sản văn hóa Thái Nguyên.
- Tổ chức sản xuất từ 02 đến 05 tập phim tài liệu giới thiệu các giá trị di sản văn hóa Thái Nguyên.
- 40% di sản văn hóa phi vật thể trong danh mục văn hóa phi vật thể quốc gia được bảo tồn, phục dựng, tư liệu hóa gắn với phát triển du lịch.
- Hỗ trợ thành lập từ 10 mô hình câu lạc bộ thực hành, truyền dạy, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể hoạt động hiệu quả phục vụ phát triển du lịch.
- Phấn đấu 90% công chức, viên chức làm công tác văn hóa, nghệ nhân, người có uy tín được tập huấn, bồi dưỡng về công tác bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số.
- Phấn đấu có ít nhất 10 nghệ nhân là người dân tộc thiểu số được quan tâm hỗ trợ xây dựng hồ sơ phong tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú, Nghệ nhân dân gian.
- Hằng năm tổ chức từ 03 sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch lớn quy mô cấp quốc gia, cấp tỉnh; trong đó Festival quốc tế Trà là sự kiện thường niên hằng năm.
- Hằng năm tổ chức từ 01 sự kiện văn hóa, văn nghệ, thể thao, du lịch ở mỗi xã, phường.
- Hằng năm xây dựng, hình thành, tổ chức từ 01 đến 02 hành trình kết nối di sản với các tỉnh vùng Đông Bắc trong việc phát triển các tour, tuyến du lịch.
- 100% cán bộ, công chức, viên chức được bồi dưỡng kỹ năng số căn bản; 100% cán bộ, công chức, viên chức làm chủ kỹ năng số, ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành; 100% dân số trưởng thành tiếp cận dịch vụ số trong y tế, giáo dục, bảo hiểm, giao thông; số người tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt 13 người/01 vạn dân.
- Tỷ lệ người lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt 25%; Tỷ lệ sinh viên đại học trong nhóm độ tuổi từ 18 - 22 đạt ít nhất 33%. Số sinh viên đại học đạt ít nhất 350 sinh viên/vạn dân

Đề án cũng đưa ra nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, cụ thể như sau:
1. Xây dựng con người Thái Nguyên phát triển toàn diện
Đề án tập trung xây dựng hệ giá trị đạo đức, chuẩn mực con người Thái Nguyên trong thời kỳ mới; đẩy mạnh giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa gia đình, văn hóa công vụ; phát triển thể lực, tầm vóc, kỹ năng sống; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực văn hóa, thể thao.
2. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao đồng bộ
Ưu tiên đầu tư xây dựng, nâng cấp các công trình văn hóa, thể thao cấp tỉnh, cấp cơ sở; phát triển không gian văn hóa cộng đồng, thư viện, bảo tàng; nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa.
3. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
Tăng cường kiểm kê, lập hồ sơ, tu bổ, tôn tạo di tích; bảo tồn, phục hồi và phát huy di sản văn hóa phi vật thể gắn với phát triển du lịch; đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, xây dựng hệ sinh thái văn hóa số của tỉnh.
4. Phát triển văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế
Đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế; quảng bá hình ảnh văn hóa, con người Thái Nguyên ra khu vực và thế giới; xây dựng các sản phẩm truyền thông đa ngôn ngữ; phát huy vai trò của cộng đồng kiều bào trong quảng bá văn hóa địa phương.
5. Hoàn thiện cơ chế, chính sách và huy động nguồn lực
Xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển văn hóa; khuyến khích xã hội hóa, hợp tác công – tư; huy động hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn hợp pháp khác để triển khai Đề án.
Đề án được triển khai trong giai đoạn 2026 – 2030, có sơ kết giữa kỳ vào năm 2028 và tổng kết vào năm 2030. Ban Thường vụ Tỉnh ủy lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện việc thực hiện; các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ xây dựng kế hoạch cụ thể, bảo đảm đồng bộ, hiệu quả; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện.
Đề án số 18-ĐA/TU là văn kiện quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Tỉnh ủy Thái Nguyên trong việc phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người – nguồn lực nội sinh then chốt cho phát triển bền vững. Việc tổ chức triển khai hiệu quả Đề án sẽ góp phần xây dựng con người Thái Nguyên giàu bản sắc, trí tuệ, khát vọng; tạo nền tảng tinh thần vững chắc, thúc đẩy tỉnh Thái Nguyên phát triển nhanh, toàn diện và bền vững trong giai đoạn mới.