Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 07/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng

Trong những năm qua, công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng đã được các cấp ủy, tổ chức đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều vụ việc vi phạm được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh; kỷ luật, kỷ cương trong Đảng được giữ vững; góp phần quan trọng vào công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn những hạn chế như: một số nơi việc kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, thiếu trọng tâm, trọng điểm; việc phát hiện vi phạm có lúc, có nơi còn chậm; tính phòng ngừa chưa cao; công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa thật chặt chẽ; năng lực đội ngũ cán bộ kiểm tra ở một số cấp còn bất cập trước yêu cầu mới.
Trước yêu cầu tăng cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, Nghị quyết được ban hành nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng trong toàn hệ thống chính trị.
Nghị quyết xác định rõ mục tiêu: xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát đồng bộ, chặt chẽ, khoa học, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm mọi tổ chức đảng và đảng viên đều được kiểm tra, giám sát; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các vi phạm; đồng thời chú trọng phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa.
Quan điểm xuyên suốt là: công tác kiểm tra, giám sát phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy; gắn chặt với công tác cán bộ, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; bảo đảm nguyên tắc công minh, chính xác, kịp thời, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể.
Nghị quyết đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, trong đó nhấn mạnh:
- Hoàn thiện thể chế, quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng theo hướng đồng bộ, thống nhất, dễ thực hiện; kịp thời sửa đổi, bổ sung những nội dung không còn phù hợp với thực tiễn.
- Đổi mới mạnh mẽ phương thức kiểm tra, giám sát, chuyển từ bị động sang chủ động; tăng cường kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; chú trọng giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề đối với những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực.
- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác kiểm tra, giám sát, quản lý dữ liệu về tổ chức đảng và đảng viên; nâng cao tính minh bạch, chính xác, kịp thời trong xử lý thông tin.
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp, bảo đảm đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ, kỹ năng.
- Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng, nhất là giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, điều tra, tư pháp; phát huy sức mạnh tổng hợp trong phát hiện và xử lý vi phạm.
- Phát huy vai trò giám sát của Nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội, tạo cơ chế để người dân tham gia góp ý, phản ánh, phát hiện vi phạm của tổ chức đảng, đảng viên.
Nghị quyết đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm minh, kịp thời các vi phạm, bảo đảm tính răn đe, giáo dục; đồng thời coi trọng yếu tố phòng ngừa, xây dựng văn hóa liêm chính trong Đảng. Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm “xử lý sai phạm” mà còn góp phần “ngăn ngừa sai phạm”, bảo vệ cán bộ, giữ gìn uy tín của tổ chức đảng.
Bên cạnh đó, Nghị quyết đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa kiểm tra, giám sát với đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ; coi kết quả kiểm tra, giám sát là một trong những căn cứ quan trọng trong công tác cán bộ.
Để Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, Ban Chấp hành Trung ương yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng khẩn trương tổ chức học tập, quán triệt sâu rộng; xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, cơ quan, đơn vị.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; kịp thời sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm; biểu dương, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Việc ban hành Nghị quyết Trung ương về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng; đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thu Hường