Vận dụng nội dung cốt lõi Nghị quyết số 05-NQ/TW khoá XIV vào giảng dạy Bài “công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức cơ sở đảng” trong chương trình trung cấp lý luận chính trị

Những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW
Về quan điểm chỉ đạo: Nghị quyết xác định rõ những quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá, cốt lõi, định hướng cho toàn bộ hoạt động kiểm tra, giám sát.
Một là, kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên, là phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng, gắn với tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.
Hai là, công tác kiểm tra, giám sát phải được thực hiện nghiêm minh, khách quan, bảo đảm đúng nguyên tắc, quy trình, công tâm, chính xác.
Ba là, mọi tổ chức đảng và đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng, bảo đảm phương châm “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.
Bốn là, kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Về mục tiêu: Nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, "lợi ích nhóm", sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ; giữ vững kỷ luật, kỷ cương, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu, sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, năng lực quản lý, quản trị quốc gia vì sự phát triển của đất nước.
Để thực hiện mục tiêu trên, Nghị quyết số 05-NQ/TW đề ra 06 nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp uỷ, tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng.
Thứ hai, nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng.
Thứ ba, đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực bảo đảm giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.
Thứ tư, chuyển đổi số toàn diện trong ngành Kiểm tra Đảng; đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ, trang thiết bị, phương tiện làm việc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Thứ năm, kiện toàn tổ chức bộ máy; nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của ủy ban kiểm tra các cấp. Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính.
Thứ sáu, phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan kiểm tra của Đảng với các cơ quan có liên quan.
Vận dụng một số nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW vào giảng dạy bài “Công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức cơ sở đảng”
Phần khái niệm và vai trò của công tác kiểm tra, giám sát
Khi giảng dạy, giảng viên cần làm rõ sự chuyển biến trong nhận thức: kiểm tra, giám sát không chỉ là việc tổ chức đảng xem xét, đánh giá, theo dõi, nắm bắt, kết luận về ưu điểm, khuyết điểm, kịp thời phát hiện những dấu hiệu vi phạm mà còn là một phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng. Điểm mới cần nhấn mạnh là khẳng định và làm sâu sắc hơn quan điểm của Đảng khi coi công tác kiểm tra, giám sát là “thanh bảo kiếm” trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Theo đó, kiểm tra, giám sát không chỉ là công cụ để phát hiện và xử lý vi phạm mà còn là phương thức phòng ngừa, cảnh báo sớm, góp phần ngăn chặn sai phạm từ khi mới manh nha. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy “xử lý” sang tư duy “phòng ngừa là chính”, gắn chặt với yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình mới. Cách tiếp cận này giúp học viên nhận thức đầy đủ, toàn diện hơn về vị trí, vai trò của công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức cơ sở đảng, từ đó nâng cao ý thức và trách nhiệm trong thực tiễn công tác.
Phần nội dung quy trình công tác kiểm tra, giám sát
Nghị quyết đặt ra yêu cầu chuẩn hoá nội dung quy trình theo hướng khoa học, chặt chẽ và minh bạch. Trong giảng dạy, giảng viên cần làm rõ nội hàm của từng yêu cầu này. Trước hết, tính “khoa học” thể hiện ở việc bảo đảm trình tự thực hiện hợp lý, có sự liên kết chặt chẽ giữa các bước, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nội dung. Tính “chặt chẽ” đòi hỏi tuân thủ nghiêm các quy định, quy trình, không để xảy ra sai sót về thủ tục trong quá trình kiểm tra, giám sát. Tính “minh bạch” nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm tính công khai, rõ ràng, qua đó củng cố niềm tin trong tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên.
Bên cạnh đó, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng công nghệ số trong công tác kiểm tra, giám sát. Đây là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả công việc, tiết kiệm thời gian, đồng thời tăng độ chính xác và khả năng quản lý, khai thác dữ liệu. Khi giảng dạy, giảng viên có thể làm rõ nội dung này thông qua các ví dụ thực tiễn như: xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về đảng viên; số hoá hồ sơ kiểm tra, giám sát; sử dụng phần mềm để theo dõi, phân tích, phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường. Việc lồng ghép nội dung này không chỉ giúp học viên nắm vững các bước thực hiện quy trình kiểm tra, giám sát mà còn góp phần hình thành tư duy làm việc khoa học, hiện đại, từng bước thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong công tác xây dựng Đảng hiện nay.
Phần phương pháp kiểm tra, giám sát
Đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát là nội dung quan trọng trong nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát hiện nay, đòi hỏi giảng viên cần phân tích sâu sắc khi giảng dạy. Theo tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW, phương pháp kiểm tra, giám sát phải chuyển trọng tâm sang công tác phòng ngừa, cảnh báo sớm nhằm nhận diện các nguy cơ có thể dẫn đến sai phạm. Đây là bước chuyển quan trọng, thể hiện tư duy quản lý chủ động, hiện đại, góp phần hạn chế vi phạm ngay từ khi mới manh nha. Cùng với đó, cần mở rộng, tăng cường hoạt động giám sát, chuyển từ thụ động sang chủ động, từ giám sát theo vụ việc sang giám sát thường xuyên, liên tục. Việc ứng dụng dữ liệu trong giám sát cần được chú trọng nhằm giúp cấp uỷ, tổ chức đảng nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, những nguy cơ tiềm ẩn có thể dẫn đến vi phạm. Trong quá trình giảng dạy nội dung này, giảng viên cần hướng dẫn học viên cách tiếp cận phương pháp kiểm tra, giám sát một cách linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, từng lĩnh vực và nội dung cụ thể, tránh áp dụng máy móc, hình thức. Để nâng cao tính thực tiễn và khả năng vận dụng, giảng viên cần đưa vào bài giảng các tình huống cụ thể gắn với cơ sở, như: kiểm tra việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; kiểm tra công tác quản lý, sử dụng ngân sách; giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên… Thông qua phân tích và xử lý các tình huống này, học viên sẽ hiểu rõ hơn cách thức vận dụng phương pháp kiểm tra, giám sát trong thực tế một cách chủ động, sáng tạo và hiệu quả.
Nghị quyết 05-NQ/TW cũng nhấn mạnh xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên, coi đây là khâu đột phá nhằm bảo đảm uỷ ban kiểm tra các cấp có đủ thẩm quyền và điều kiện tiếp cận thông tin một cách đầy đủ, toàn diện về tổ chức đảng và đảng viên. Trên cơ sở đó, trong giảng dạy, giảng viên cần liên hệ với hoạt động của chi bộ, đặc biệt là việc thực hiện giám sát thường xuyên đối với các nội dung như: tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của đảng viên; việc thực hiện nhiệm vụ của đảng viên tại nơi cư trú; chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt đảng; và việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao. Thông qua việc giảng viên phân tích và liên hệ thực tiễn, giúp học viên nhận thức rõ giám sát thường xuyên không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc mà còn là công cụ hữu hiệu để kịp thời phát hiện, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa. Qua đó góp phần đổi mới phương pháp, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trong tình hình mới.
Nghiên cứu, vận dụng một số nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW vào bài giảng “Công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức cơ sở đảng” không chỉ nhằm cập nhật những nội dung quan trọng mà còn góp phần hình thành những nhận thức mới, phương pháp mới và năng lực thực tiễn cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Để tiếp tục vận dụng hiệu quả Nghị quyết số 05-NQ/TW vào bài giảng trong thời gian tới, giảng viên cần thực hiện một số yêu cầu sau:
Thứ nhất, giảng viên cần nắm vững nội dung Nghị quyết số 05-NQ/TW để hiểu rõ tư duy đổi mới của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát, thực sự trở thành “tai mắt” của Đảng, là công cụ sắc bén để giữ vững kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của Nhân dân, góp phần đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh, toàn diện; nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước.
Thứ hai, giảng viên cần thường xuyên cập nhật các quy định mới của Đảng và những văn bản có liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát để bảo đảm tính chính xác và tính thời sự, phản ánh đúng thực tiễn công tác xây dựng Đảng hiện nay.
Thứ ba, giảng viên cần gắn lý luận với thực tiễn, đặc biệt là thực tiễn ở địa phương, cơ sở nơi học viên đang công tác. Chỉ ra những hạn chế còn tồn tại như kiểm tra hình thức, nể nang, né tránh, thiếu chủ động, từ đó thấy rõ ý nghĩa, tính cấp thiết và những chuyển biến tích cực trong thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TW.
Tóm lại, việc nghiên cứu, vận dụng đúng tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW trong bài giảng không chỉ là yêu cầu về nội dung và phương pháp giảng dạy, mà còn thể hiện trách nhiệm của giảng viên trong việc kết nối chủ trương, đường lối của Đảng với thực tiễn ở cơ sở. Thực hiện tốt nội dung này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, đồng thời, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh từ cơ sở.
Tài liệu tham khảo
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng.
2. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị, Xây dựng Đảng, Nxb Lý luận chính trị, H.2021.
3. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Tài liệu bồi dưỡng nâng cao kiến thức, phương pháp, kỹ năng giảng dạy Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị, H.2023 (Tập 2).
           

                                                                     ThS Phạm Thu Thuỷ
Giảng viên chính, Khoa Xây dựng Đảng