Nhận diện và đấu tranh chống thủ đoạn lợi dụng sự tri ân của Đảng và Nhà nước để xuyên tạc lịch sử

Theo thông lệ, các ngày lễ lớn hằng năm của đất nước như Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Ngày Quốc khánh 2/9, Ngày Giải phóng miền Nam 30/4, Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12..., là thời điểm quan trọng để toàn Đảng, toàn quân và toàn dân tổ chức các hoạt động tri ân, tưởng nhớ công ơn của các anh hùng liệt sĩ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; đồng thời thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là những chuỗi hoạt động kỷ niệm mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, trách nhiệm và sự tiếp nối giữa các thế hệ. Chính vì ý nghĩa sâu sắc đó, các đối tượng phản động, chống đối, cơ hội chính trị lợi dụng để xuyên tạc lịch sử, công kích chế độ và gây chia rẽ trong xã hội.
Trên các trang mạng, hội nhóm phản động, chống đối và kênh truyền thông thiếu thiện chí, những nội dung xuyên tạc thường được đăng tải dưới dạng bài viết. Chúng không phủ nhận lịch sử một cách trực diện ngay từ đầu mà thường lựa chọn cách đặt câu hỏi, nêu nghi vấn, kể lại một câu chuyện cá biệt hoặc cắt lấy một chi tiết có thật rồi dẫn dắt người đọc đến kết luận sai lệch.
Mục đích cuối cùng là làm phai nhạt ý nghĩa của ngày các lễ lớn, phủ nhận sự hy sinh của các thế hệ đi trước, phá hoại niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính sách cho người có công.
Các thế lực thù địch và phản động thường xuyên lợi dụng các sự kiện lịch sử, dịp kỷ niệm hay các hoạt động tri ân liệt sĩ để thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình", nhằm làm suy giảm lòng tin của nhân dân và chống phá Đảng, Nhà nước. Những thủ đoạn phổ biến bao gồm:
Thứ nhất, thường phổ biến đó là cắt ghép, bóp méo tư liệu lịch sử. Các đối tượng có thể lấy một hình ảnh, đoạn phim hoặc lời phát biểu không đúng với  bối cảnh thật, sau đó chèn thêm tiêu đề, lời bình mang tính định hướng. Người xem nếu chỉ tiếp cận đoạn cắt ngắn rất dễ hiểu sai bản chất sự việc. Một số hình ảnh từ thời chiến được gắn với chú thích không đúng địa điểm, thời gian hoặc nhân vật. Những phát biểu đầy đủ về hòa bình, hòa hợp dân tộc có thể bị cắt bỏ phần quan trọng, chỉ để lại câu, cụm từ gây tranh cãi. Chúng sử dụng các tài khoản khác nhau đăng lại cùng một nội dung để tạo ấn tượng cho người xem rằng thông tin đã được nhiều người xác nhận, biến thông tin sai lệch thành sự thật trong nhận thức người xem.
Thứ hai, thường đánh tráo bản chất lịch sử. Một số tài khoản cố tình gọi cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc là “cuộc chiến vô nghĩa”, “huynh đệ tương tàn” hoặc cho rằng sự hy sinh của các liệt sĩ là không cần thiết. Chúng lập luận như vậy để cố tình tách lịch sử Việt Nam khỏi bối cảnh đấu tranh chống xâm lược, giành và gữi độc lập dân tộc. Qua đó, từng bước phủ nhận chính nghĩa của cuộc đấu tranh cách mạng, hạ thấp công lao của những người đã hy sinh và xóa nhòa ranh giới giữa hành động bảo vệ Tổ quốc với hành vi xâm phạm độc lập, chủ quyền quốc gia.
Thứ ba, lợi dụng những hạn chế, thiếu sót cá biệt trong thực hiện chính sách. Trong thực tế, có một số việc như xác nhận hồ sơ người có công hay tìm kiếm hài cốt mộ liệt sĩ hoặc giải quyết chế độ ở một số trường hợp có thể gặp khó khăn do chiến tranh kéo dài, hồ sơ thất lạc, thông tin không đầy đủ hoặc sai sót trong quá trình thực hiện. Thay vì phản ánh khách quan để cơ quan chức năng kiểm tra, khắc phục, các trường hợp lại lấy một trường hợp cá biệt để quy chụp rằng Đảng, Nhà nước “lãng quên người có công” hay “tri ân hình thức” hoặc “chỉ tuyên truyền vào dịp 27/7”. Đây là cách lấy hiện tượng thay cho bản chất, lấy hạn chế để phủ nhận toàn bộ chính sách.
Thứ tư, xuyên tạc các hoạt động tri ân. Việc thăm hỏi, tặng quà, thắp nến tri ân tại Nghĩa Trang, tu sửa công trình ghi công hoặc tổ chức gặp mặt người có công có thể bị mô tả là “phô trương hình thức”, “lãng phí” hay “đánh bóng hình ảnh”. Các đối tượng thường chỉ nêu một khoản kinh phí hoặc một hình ảnh bề ngoài mà không đề cập mục đích, đối tượng thụ hưởng và ý nghĩa xã hội của hoạt động. Từ đó, họ biến việc thực hiện trách nhiệm, đạo lý thành câu chuyện tiêu cực nhằm kích động tâm lý bất mãn.
Thứ năm, sử dụng thông tin giả, trí tuệ nhận tạo và tài khoản ẩn danh, tạo các hình ảnh hoặc video giả mạo người có công, thân nhân liệt sĩ và cán bộ cơ quan chức năng. Nội dung giả thường được thiết kế để gây sốc: tố cáo bị cắt trợ cấp, bịa đặt lời xúc phạm liệt sĩ, giả thu phí xét nghiệm ADN hoặc kêu gọi quyên góp vào tài khoản cá nhân. Khi người dùng chia sẻ vì thương cảm hoặc bức xúc, thông tin sai tiếp tục lan rộng và có thể gây thiệt hại thực tế.
Cuối cùng là kích động đối lập giữa các nhóm xã hội. Các đối tượng có thể lợi dụng câu chuyện về thương binh, thân nhân liệt sĩ hoặc người từng phục vụ trong các chế độ khác nhau để khơi lại hận thù, chia rẽ vùng miền, thế hệ và cộng đồng người Việt Nam. Dưới danh nghĩa “hòa giải” hoặc “nhìn lại lịch sử”, thực chất cố tình phủ nhận chính nghĩa, tạo sự đối lập giữa người có công với chính quyền, giữa người trong nước với người Việt Nam ở nước ngoài.
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, việc nhận diện và đấu tranh với các thông tin xấu, độc trên mạng xã hội là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa rất lớn đối với sự nghiệp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố lòng tin của nhân dân. Trong cuộc kháng chiến không tiếng súng này, mỗi người dân, cán bộ, đảng viên cần được trang bị kiến thức, kỹ năng đầy đủ, để trở thành “người tiêu dùng thông tin thông minh”, đồng thời là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng đầy cam go của thời đại số.
Trước hết, mỗi người cần kiểm tra nguồn tin. Ví như, một thông tin liên quan đến lịch sử, người có công hoặc chính sách của Nhà nước cần được đối chiếu với các văn bản chính thức, cơ quan chức năng, báo chí chính thống và tài liệu lịch sử có nguồn gốc rõ ràng. Không nên tin ngay những nội dung chỉ xuất hiện trên một tài khoản cá nhân, không dẫn nguồn hoặc sử dụng các cụm từ kích động. Số lượt xem, lượt thích và bình luận không phải là căn cứ xác thực chính xác của thông tin.
Thứ hai, cần đọc, xem đầy đủ nội dung, không chỉ dựa vào tiêu đề hoặc đoạn video ngắn. Nhiều thông tin xuyên tạc được tạo ra bằng cách cắt bỏ phần giải thích quan trọng. Trước khi đưa ra nhận xét, người dùng cần tìm bản gốc, kiểm tra thời gian, địa điểm và bối cảnh sự việc.
Thứ ba, người dân cần thực hiện nguyên tắc không vội tin, không vội bình luận, không vội chia sẻ. Việc chia sẻ với mục đích “để mọi người cảnh giác” vẫn có thể làm nội dung sai lệch tiếp tục lan rộng. Khi chưa xác định được chính xác, cách xử lý tốt nhất là đừng phát tán và tìm nguồn kiểm chứng.
Thứ tư, khi phát hiện tài khoản bị đăng tải nội dung giả mạo, cắt ghép, xúc phạm anh hùng liệt sĩ hoặc xuyên tạc lịch sử, người dân cần lưu lại bằng chứng và báo cơ quan chức năng. Có thể chụp ảnh màn hình, lưu đường dẫn, thời gian đăng tải và nội dung liên quan; đồng thời sử dụng chức năng báo cáo vi phạm của nền mạng xã hội. Không nên tự ý công khai thông tin cá nhân của người đăng, kêu gọi tấn công tài khoản hoặc sử dụng lời lẽ xúc phạm. Việc đấu tranh phải dựa trên chứng cứ, lý lẽ và tuân thủ pháp luật.
Thứ năm, mỗi gia đình, nhà trường, khu dân cư cần tăng cường giáo dục truyền thống, bồi dưỡng kiến thức lịch sử và kỹ năng số. Khi hiểu đúng lịch sử, thế hệ trẻ sẽ có khả năng nhận diện những cách diễn giải sai lệch. Khi có kỹ năng kiểm chứng thông tin, người dân sẽ không dễ bị dẫn dắt bởi những video ngắn hoặc tiêu đề giật gân.
Như vậy, cùng với việc phản bác thông tin sai trái, mỗi người dân cần lan tỏa các câu chuyện chân thực về sự hy sinh, cống hiến của thương binh, liệt sĩ, người có công và những hoạt động đền ơn đáp nghĩa tại địa phương. Thông tin tích cực, chính xác và giàu tính nhân văn chính là phương thức hiệu quả để thu hẹp không gian tồn tại của tin giả.
Tài liệu tham khảo
1. Lê Quang Tự Do: Cẩm nag phòng chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng, Nxb. Khoa học và Công nghệ - Truyền thông, H.2025
2. Bộ Công an: Phòng, chống tin giả trên không gian mạng và cách nhận diện, Bộ Công an, H.2021.
3. Bộ Thông tin và Truyền thông: Cẩm nang phòng, chống tin giả trên không gian mạng, Bộ Thông tin và Truyền thông, H.2023.