Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/04/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức: Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, tính nêu gương của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu còn hạn chế. Cơ chế, chính sách, pháp luật vẫn còn bất cập...tình trạng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn diễn biến phức tạp, xuất hiện ở nhiều lĩnh vực, với phương thức ngày càng tinh vi, gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội và uy tín của Đảng.
Trước yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nghị quyết số 04-NQ/TW được ban hành đã thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng trong xây dựng bộ máy trong sạch, vững mạnh, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Nghị quyết số 04-NQ/TW xác định mục tiêu trọng tâm là kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.
Đồng thời, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” trong những năm tới và hướng tới mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, có nền quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.
Nghị quyết đã nhấn mạnh quan điểm phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng và sự giám sát của Nhân dân; phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt lợi ích của quốc gia - dân tộc, của nhân dân lên trên hết và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Đẩy mạnh phòng ngừa, phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm; kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm.
Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia-dân tộc để xử lý phù hợp. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.
Kế thừa, phát huy các giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh; chú trọng tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chủ động hội nhập và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với Việt Nam.
Nghị quyết đã đề ra 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:
1. Nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu
Nghị quyết yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tăng cường tự kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm ngay từ cơ sở. Đặc biệt, người đứng đầu phải nêu gương về đạo đức, lối sống, thực hành văn hóa liêm chính, không để người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi.
2. Hoàn thiện thể chế và pháp luật đồng bộ, minh bạch, khả thi nhằm kiểm soát quyền lực hiệu quả.
Nghị quyết yêu cầu sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Đất đai và các quy định liên quan; tăng cường công khai, minh bạch, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; nghiên cứu xây dựng Luật Đăng ký tài sản. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các quy định của Đảng về trách nhiệm nêu gương, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát và cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
3. Kiểm soát chặt chẽ quyền lực và đẩy mạnh phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Cần tăng cường giám sát người có chức vụ, quyền hạn; đổi mới công tác đánh giá cán bộ; kiểm soát tài sản, thu nhập; xử lý nghiêm cán bộ né tránh trách nhiệm, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, thanh toán không dùng tiền mặt và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm nâng cao tính minh bạch trong quản lý nhà nước.
4. Phát hiện và xử lý nghiêm minh vi phạm
Nghị quyết yêu cầu đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử theo hướng chủ động, kịp thời và có trọng tâm, trọng điểm. Việc xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải bảo đảm công bằng, khách quan, nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đồng thời ưu tiên thu hồi tối đa tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt.
5. Đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí
Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng văn hóa tiết kiệm trong toàn xã hội, chống lãng phí về thời gian, nguồn lực và cơ hội phát triển. Các lĩnh vực trọng tâm cần tăng cường quản lý gồm đất đai, tài nguyên, tài chính công, đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước và các lĩnh vực công nghệ mới.
6. Phát huy vai trò của Nhân dân và báo chí
Nghị quyết yêu cầu tăng cường tuyên truyền, giáo dục nhằm tạo sự đồng thuận xã hội trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, báo chí và Nhân dân; bảo vệ người tố giác tham nhũng và kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng.
7. Kiện toàn tổ chức và mở rộng hợp tác quốc tế
Nghị quyết tiếp tục yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan phòng, chống tham nhũng, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và không chồng chéo chức năng. Bên cạnh đó, tăng cường hợp tác quốc tế về dẫn độ tội phạm, thu hồi tài sản tham nhũng tẩu tán ra nước ngoài và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng trong tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Nghị quyết không chỉ nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm minh vi phạm mà còn đề cao vai trò phòng ngừa, kiểm soát quyền lực, xây dựng văn hóa liêm chính và thúc đẩy phát triển đất nước bền vững.
Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết sẽ góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; củng cố niềm tin của Nhân dân; tạo môi trường chính trị, pháp lý minh bạch để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045.